Üzerine ne çok söz söylenmiş, yaşamın neredeyse her alanına sızmış bir konudur sevgi.

Buraya hangi şiiri koysam bir diğeri eksik kalacak, hangi filmi getirsem öbürü unutulmuş olacak. Sevginin hangi formundan, derecesinden bahsetsem beriki söylenmemiş olacak.

O yüzden bugün bu sayfalara karşılaşabildiğim ne çok şeyi olduğu haliyle getirmek istesem de yalnızca bana değdiği, bende yaşandığı, benim süzgecimden geçtiği haliyle bencileyin yer bulacak kendine.

Bu konuda kalem oynatmak, kutsal bir alana yer beziyle giriyormuşum gibi düşündürürdü bana. Üzerine etraflıca okumalı, uzun uzun düşünmeli, deneyimlemeli ve ancak öyle yazmalıydım, yazmaya cesaret edebilirsem.

Oysa sevgi yalnızca bazı kesimlere bahşedilmiş uhrevi bir duygu, ulaşılması gereken bir mertebe, bir rütbe, bir nişan ya da kazanılması gereken bir muharebe, bir ödül değil ki!

Bu yüzden, çıksın aradan bunca çekince ve gelsin olduğu kadarıyla gelmek isteyen dilime.

Bir Kaynak Olarak Sevgi

Oğlum kucağıma geldiğinde, minicik, savunmasız, kırılgan, gözleri tam açılmamış ve kaygı dolu bir beden avuçlarımda can atarken, pek çok annenin söylediğinin aksine benden ona akan ilk ve en büyük nehir sevgi değil, şefkat oldu.

Ancak anneliğim ilerledikçe zorlanıyordum çünkü herkese kolaylıkla şefkat sunabilen ben, kendime bunu yapamadıkça anneliğim bir türlü rahatlayamıyordu. Böyle devam etsin istemiyordum fakat bünyeme almadığım bir şeyi nasıl verebilirim ki diyordum kendime.

Yanılıyordum.

Öz şefkat benim kuyularımda üstü örtülü bir biçimde orada öylece duruyordu.

Sadece göremiyordum.

Oğluma sunduğum şeyi (kalitesinden bağımsız) kendime de sunmayı denedim. Taklit ettim.

Oldu, olmadı, olur gibi oldu derken öz şefkat kuyularımdan oluk oluk ılık sular akmaya başladı. Kendimin yanında durmak, kendime farkındalıkla eşlik etmek, deneyimde yine de yalnız olmadığımı derinden bilmek ve kendime nezaketle el uzatmak olayı belki değiştirmiyordu ama beni de hançerlemiyordu artık.

Bu deneyim “içerime alamadığım şeyi kendime veremem” önermemi boşa düşürdü.

Bende böylece öz sevginin peşine düştüm.

Artık, yer altı sularımda onun da usul usul aktığını, toprağımı beslediğini belli belirsiz biliyordum fakat henüz bedenleyemiyordum.

Sevginin Kapağını Kaldırmak

Bir şey oldu ve kalbim kırıldı.

Kalbim bir araya geldiğinde artık eskisi gibi olmayacak şekilde paramparça oldu.

Kendi uçurumuma, kulağıma şarkılar fısıldayarak kendi ellerimle taşıdım ve yine kimseler değil kendim ittim kendimi.

Düştüm, düştüm döne döne düştüm kendi göğümden, yerimin yedi kat altına.

Kimse görmedi. Kimseler fark etmedi.

Kalbimden kendimin derinine girdiğim bu yolculuk, benim nasıl bir toprağın üzerine inşa edildiğimi gösterdi.

Neler görmedim ki orada. Ahhhhh!

Utançla karılmış balçığın nasıl da yıkılmaya mahkum… Ölüler diyarında, o kokuşmuş, nemli yerlerde gezinmek bana zül geliyordu. Kendimden utanıyordum, utana utana yürürken.

Nasıl sevebilirdim ki böylesi bir zemini, gül bahçesi hayal ederken.

Yıllarımı aldı orada durmak.

Ve.

Bir gün kalbimden içeri bir ışık girdi sürgün olduğum diyarlara.

Yaşamı ve onu barındıran her şeyi sevebilen ben, kendimi de sevmenin kuyusunu gördüm, oradaydı.

Kendimi sevmek, kabul etmeyi, kapsamayı ve iğrenmeden, yargılamadan, utanmadan, suçlamadan büyük bir kalp açıklığıyla orada durmayı anlatıyordu bana.

O açıklık ki maruz bırakıyordu, nüfuz ediyordu, değiştiriyor dönüştürüyor çabasızca halden hale geçiriyordu.

Kimdim ben, kimdim ben?

Anladım ki ben oyum.

Anladım ki herkes o.

Gündelik Bir Pratik Olarak Sevgi

Nereye uzansam çizgi olacak noktalar aleminde durmanın dünyevi bedenime ağır geldiğini, beni meczup bir yaşama davet ettiğini görünce son verdim “ben kimim?” sorusunu sormaya.

Çünkü artık biliyorum ben O’yum.

O halde nasıl taşınacak bu aşkın deneyim kalbimden dışarı, nasıl içkinleşecek bende?

Nasıl sorusu eyleme götürüyor beni, eylemin şekline, yolun ne olduğuna.

Sevgi bir pratik, bir eylem olarak kendine yer edinmek istiyor bende.

Yemeği pişirirken, uyanırken, bakarken, konuşurken, bir insana temas ederken, otururken, kuşa, ağaca, taşa, toprağa ilişkilenirken…

Nasıl?

Bu nasıllarımız bizi birbirimize yaklaştırıyor, birbirimizden uzak kılıyor.

Sevmek ama nasıl?

içimde bir deniz yarılıyor, elimde küfür gibi duran sessiz bir çığlıkla.

sükûneti, huzuru, o çok sevdiğin dinginliği…. hayır!

bunlardan oluşmuyorum, yalnızca.

korkuyorsun benden, kork.

çünkü sert ve dik kayalara vuruyor sularım. bu hep böyle.

geri çekiliyor ve yeniden deniyorum, delmeyi, delip geçmeyi kendimin kabuklarını.

“gördüm atların zincirlerinden boşanır boşanmaz dört nala nasıl koştuklarını.

dönmeyecekler, dönmeyecekler, onları kaybettim, keşke daha çok, keşke hep, keşke hiç..”

hayır yanılıyorsun, döndüler.

sadece, reddettiler.

içimde, suların dövünerek duvarlara çarpan sesi.

sesi mi dedim? hayır. hareketi.

kızgın, apansız ve yönsüz.

“korkuyorum bu yönsüzlükten.“

kork!

çünkü sana deliklerini hatırlatıyor, sızdıracak olan.

tek ihtiyacın, toprak ve saman.

orta yerde yanan bir ateş.

erken daha.

ateşi söndürüyorum.

sular çekiliyor.

y a v a ş ya v a ş ş ş ç e k i l i y o r.

hhhhhhhhhhhoooooh

hhhoooooooh

hooooohhhhh.

HOH.

dindi fırtına. sustu ses.

içimde birbirine karışan iki deniz.

kayalar orada.

kıyılara vuran plastikler.

evime dönüyorum.

evime.

uysal ve vahşi olan evime.

Kimi zaman hayat üst üste kapıyı çalar, ilkinde duymasan ikincisinde, ikincisinde duymasan bir sonrakinde illa dayatır kendini, zorlar sızmak için içeri.

Çünkü yaşam kendini var etmenin bir yolunu her daim bulur, bulacak da. Buna ne şüphe!

Onun merkezinde -meli, -malı ya da kendi kurgularımızla yarattığımız öncelikler değil, canlılık var, sanki, gibi, değil mi?

Geriye dönüp son 7 ayıma baktığımda hayat defalarca kez kapımı çaldı. Kiminde tekinsiz biri olarak, kiminde beni kesin yoldan çıkaracak bir arkadaş, kiminde gizemli bir kahin.

Onun zarafeti de böyle, bazen yıkarak, bazen kırarak ama hep bilgece.

6 yıldır yaşadığım evimden dün itibariyle taşındım. İlk kez aidiyeti deneyimlediğim, oğlumun pek çok ilkine şahitlik ettiğim, benliğimin çözüldüğü ve yeniden yapılandığı yoğun, karmaşık, derin ve hakiki bir dolu deneyimin kendine yer bulduğu ve eşimle yollarımızı ayırdığımız evim.

Oğlumun çocukluğu, bir evliliğin umutları ve hayal kırıklıkları, defalarca izlediğim gün doğumları, yazdığım yazılar var, kendimle kurduğum en derin diyaloglar, kendimi her gece yıkıp yeniden inşa ettiğim karanlıklar ve mest olduğum gün batımları.

Şimdi bakıyorum hepsi de kolilerin içinde, tek tek açılmayı bekliyor.

I.

Evde olmakla eve yerleşmek aynı şey değil.

Kırklı yaşlarıma kadar sanki ruhum bedenimden çok ilerideydi ve bir türlü hatta ne yapsam bir türlü onu yakalayamıyordum. Evet, bedenimin içindeydim fakat kendimi birlik halinde deneyimleyemiyordum. Nereye gitsem sürgün, nereye taşınsam bir gözüm eşikte.

Nihayet, içime yaptığım bir dolu yolculuğun sonunda ruhumla bedenim birbirine kavuştu.

“Ben varım, buradayım, yaşamın bir parçasıyım, bağlantıdayım, gücümle temasım var ve eğrisiyle doğrusuyla kendi yolumdayım! “

Aidiyet mekana, kişiye, şeye değil de bedenimin içine yerleşince açığa çıkan his düzeyinde kalıcı bir bilgi olarak göründü bana.

“Ben yaşama aitim.”

II.

Nereye gidiyor evin içinde söylenen şarkılar, gülüşüp ağlaşmalar, bunca duygu, duyum, deneyim?

Ah şu duvarların dili olsa da konuşsa..

Konuşuyor aslında. Sadece biz duymuyoruz.

Bazen bir ağrı şeklinde, bazen uyuşukluk hissi, bazen de bütün evi talan eden bir yangın gibi.

Çünkü, beden kayıt tutar. Yumak halinde birbirinin içine dolanan bazı yaşantılar, görülmek, duyulmak üzere oradalar.

Bedende açılan bu yaralar, bozulmuş bir saat gibi kendini tekrarrarrarrarrarrarrarrarrarrarrarrarrarrarrar,,,,,,,……r.r.r.r.r.r.lar.

III.

Bir tarafta açılmamış koliler, temizlik bezleri, hurçlar varken, bir taraf çoktan düzenini kurmuş bile.

İkisi de aynı evin içinde.

Beden de tıpkı ev gibi zıtlara aynı anda kap olabilir. Bir taraf korkarken, bir taraf kendi güvende hissedebilir.

Fakat “yeterince” düzenlendiğinde nefes almaya başlar ve ardından bütünlük, canlılık, doluluk, şükran, huzur gibi deneyimler gelir.

Bir daha dağılsa da toparlanır. Çünkü artık neyi nereye koyacağımı bilirim. Bir müddet dağınık kalsa da toparlanacağını da.

IV.

Yuva, yolumu kaybetsem de tekrar tekrar geldiğim ve içine sevgiyle, güvenle yerleştiğim yerdir.

Sevgilerimle,

Yıllar evvel İstanbul’un boğaza açılan dik yokuşlarından birinde, kasların psikolojik içeriklerine ilişkin bir eğitimdeydim. Yoğun bir çalışmanın ardından birbirimizi desteklemek üzere bir pratik yapmamız istendi bizden. Yönergeye göre benzer boy ve ağırlıkta olanlar eşleşip, sırt sırta verecek ve birbirimize vücut ağırlımızı yaslamadan sadece sırtımızda birbirimize sunduğumuz desteği hissedecektik.

Öyle de yaptık.

Bir müddet sonra ben omuzlarımda bir yük hissetmeye başladım. Partnerim benden uzun ve iri bir kadındı ve onu taşımak için duruşum değişmeye başladı. Bütün dikkatimi ve gücümü onu desteklemek için kullandım.

O sonradan bunun keyfini, rahatlığını, kolaylığını ve hafifliğini deneyimlediğini paylaşırken, bense gücümü aşan bir eforla orada durmak için büyük bir çaba içindeydim.

Pratik bittiğinde neredeyse herkes desteğin nasıl da iyi geldiğinden anlatmıştı, bende ise büyük bir öfke açığa çıkmıştı.

Duygu ve beden duyumlarını takip etmeye dair bir dolu farklı araca sahiptim ve bunu kesinlikle yardım almadan kendim halledebilirdim.

Denedim, denedim, denedim öfkem nihayet azaldı fakat bu kez de derin bir keder yığınına tosladım.

Asistanlar odanın içinde bize yardım etmek için oradaydılar, üstelik içlerinden biri arkadaşımdı. Fakat hayır bununla tabi ki kendim baş edebilirdim, dersi bunun için bölmeye gerek yoktu.

Gözlerimden akan yaşlar, nefesimin düzensizliği, nabzım ve beden duyumlarımın güçlenişi bana hiç de böyle olmayacağını haykırsa da…

Sonunda asistan arkadaşımla göz göze geldik.

Beni dışarı davet etti. Diğer terapist arkadaşıyla birlikte, büyük bir kederin içinden, bağlantıda, tek başıma geçmem için bana destek oldular.

Bu yoğun deneyimin ardından akşam olana kadar sadece boğazda yürüdüğümü hatırlıyorum.

Sonunda büyük bir paket içine bakılmak üzere açılmıştı.

DESTEK.

Eşittir yük, eşittir kontrol.

Bu yazıda “güvenle” desteklenmenin yaşam yolunu nasıl da kolay yürünebilir hale getirdiğini ifade etmeyi deneyeceğim.

DESTEĞİN TANIMI

Yine aynı eğitimin farklı modülünde bağlantı kalitesinden bolca ilham aldığım öğretmenim Michael Rupp, desteği şu şekilde tanımlamıştı;

“Tek başına yapabilmen için sana bir miktar el veriyorum.”

Yani bunun senin adına yapmıyorum. Sana karşı kullanmak için yapmıyorum. Senin gücünle temasını kesmek üzere hiç yapmıyorum. Sadece senin bu eşiği kendi başına geçebilmen için ihtiyaç duyduğun eli, kendimi de zora sokmadan ve gönülden sana uzatıyorum.

Kabul eder misin?

Hımmmm.

Eder miyim?

BİRLİKTE DAHA KOLAY

Yıllarca desteği reddetmeyi bağımsızlık ve güçlü bir duruş sandım . Oysa gerçekte reddettiğim şey destek değildi o desteğin ardından gelebilecek bedeldi.

Bazılarımız desteği kabul etmekte çok zorlanırlar. Bunun bir dolu nedeni olabilir. Erken dönem deneyimler, desteğin kimden ve ne niyetle geldiği, büyüklüğü, çeşidi, ihtiyaca karşılık gelip gelmeyeceği…

Bir sebepten tek başına her şeyin üstesinden gelmeyi öğrenenler sanıldığı üzere çok güçlü oldukları için bunu yapmazlar aynı zamanda güçlü olmak zorunda kaldıkları için bunu yaparlar.

Oysa güç, ihtiyaç halinde destek almayı da içerir. Böylece yalnızca iç kaynaklarla değil dış kaynakları da harekete geçirerek ilerleriz. Bu da yaşam yolunu kolaylıkla ve yaşam sevincimizi yok etmeden yürümeyi mümkün kılar.

Çünkü destek kendi gücünle temas edebilmen için ihtiyaç duyduğun kadarına eşlik edilmesidir.

Ne fazla ne de eksik.

Tam kararında.

DESTEĞİ ALABİLMEK İÇİN NEYE İHTİYACIN VAR?

Yaşamı tek başına yürümek yerine, gerektiğinde bana uzanacak olan sevdiğim, güvendiğim ellerin varlığıyla yürümek ne büyük bir zenginlikmiş meğer. Çünkü o eller, beni sırtına alıp benim adıma yolu yürümek için orada değiller, kendi ayaklarımın üzerinde durmama yardım etmek için oradalar.

Evet herkes bildiği yoldan ve elinden geldiği haliyle destek sunar. Bazıları para, bazıları bilgi, bazıları bağlantı paylaşarak, bazıları duygusal, bazıları fiziksel olarak yanında bulunur.

Peki senin nasıl bir desteğe ihtiyacın var?

Bu desteği sana kim sunabilir?

Zor zamanında senin yanında olmak isteyen sevdiğin bir insanın, sana sunduğu desteği kabul etmen için neye ihtiyacın var?

Sevgilerimle,

Marziye

Yorum bırakın

Biliyorum, kesin beni seviyor ama söyleyemiyor.

Sezgi, doğrudan gözlemlenemeyen olasılıkları, gelecek ihtimallerini, örüntüleri ve anlamları algılar.

Bu nedenle, sezgileri güçlü ya da dünyayı öncelikle sezgileri aracılığıyla algılayan kişiler satır aralarını rahatlıkla okur ve alanda söylenmeyenleri duyabilirler.

Peki, sezgiden gelenler gerçeğin ta kendisi midir, yoksa yalnızca bir boyutu mudur?

Bu yazıda sezgiler bağlamında, kendimizi kaybetmeden ilişki içinde var olmaya bakmayı deneyeceğim

Sende Bir Yanlışlık Yok

Jung’un tipler kuramı, insan ruhunun işleyişini anlamak için bize fonksiyonel bir harita sunar. Jung, dört temel işlev (düşünme, hissetme, duyumsama, sezgi) ve yönelimden (içe–dışa dönüklük) bahseder.

Bu işlev ve yönelimlere bağlı olarak iç ve dış dünyamızdaki gerçeği algılama fonksiyonumuz farklılık gösterir; kimisini daha baskın, kimisini daha az kullanırız.

Bu nedenle aynı olaya bakan insanlar, aynı gerçeği yaşamazlar. Her biri gerçeğin farklı bir yönünü fark eder.

Ne Yani Uyduruyor Muyum?

Hayır. Büyük ihtimalle uydurmuyorsun. Sadece algıladığın şey gerçeğin tamamı olmayabilir.

Sezgi aracılığıyla bilmede sanki bilinçdışından ansızın gelen hediyeler var gibidir; fikirler, içgörüler, imgeler vb.

Bir kesinlik ya da bilme hissi uyandırabilir ama bu bilgiyi tam olarak nasıl edindiğimizi anlamak mümkün olmayabilir; sezgisel insanlar sadece bilirler.

Ancak, sezgisel fikirlerin bizi daha az bilinçli yollarla etkilediği zamanlar da vardır. Eğer “içgüdüsel hisleri” sezgi ile ilişkilendirmeye istekliysek, bu sezginin bize bilişsel olmayan bir şekilde nasıl seslendiğine bir örnek olabilir. Bu başka bir yazının konusu olarak burada dursun.

Biz sana gelelim.

Peki, seni gerçekten seviyor mu?

Belki seni gerçekten seviyor, hayallerinde yakınlık kuruyor ve sessizliğinde çok yoğun bir özlem besliyor.

Belki sezgin sana doğru bir şey söylüyor.

Fakat.

Bu ihtimalleri yaşanmış bir gerçeklik gibi tanımlayıp taşımaya başladığımızda, olanla değil de gelecekte olabilecek olanla ilişki kurmaya başlarız.

Bu da bizi yanılsamaya götürebilir ve ilişkinin yükünü de tek başına taşıma ihtimalimiz ortaya çıkar.

Bir insanın içinde sevgi olabilir ve hatta ömrü boyunca ifade bulmadan da onun içinde öylece kalabilir. Burada da sorun yok.

Dile gelmeyen, etkin olmayan, ilişki kurma kapasitesiyle desteklenmeyen, bedeni ve davranışı olmayan bir sevgi ile sen nasılsın?

Bu soru sana sezginden vazgeçmeni, ondan şüphe etmeni ya da onu inkar etmen gerektiğini söylemiyor. Gerçekliği aynı zamanda somut ve ön görülebilir davranışlarda da aramaya davet ediyor.

Bir adımda, bir seçimde, tutarlı eylemlerde..

Bana göre sezgi “çoğu zaman” yanılmaz fakat farklı bir parçayla bütünlenebilir. Çünkü sezgi bize gerçeğin tamamını değil, henüz görünür olmamış boyutunu gösterir. Olasılığı ve örüntüyü algılar. Gerçeklik ise yalnızca bunlardan oluşmaz, başka şeyleri de içerir.

Öyle değil mi?

Bu yüzden sorun sezgiye güvenip güvenmemekten ziyade onu tek tanık koltuğuna geçirmemek gibi görünüyor.

Bir insanın seni sevdiğini hissedebilirsin. Aynı zamanda o sevginin dünyada nasıl yaşandığını da gözlemleyebilirsin.

Bana göre, bu sezginden şüphe ettiğin değil, onu gerçeğin bütününe yaklaştırdığın anlamına gelir.

Sence?

Marziye Temel Kimdir?

Ege Üniversitesi İktisat bölümü mezunuyum. İstanbul Teknik Üniversitesi Havacılık ve Uzay bölümünde yüksek lisans yaptım. 14 yıl ekonomi ve finans alanlarında çalıştıktan sonra kendi canlılığımı takip ederek beden odaklı yaklaşımlara yöneldim.

2022 yılından bu yana -özellikle kadınlarla- güç, sınırlar, arzu, öfke, suçluluk, utanç vb. temalarında beden odaklı atölye çalışmaları yapıyorum. Kadınların öz güçlerine temas etmelerini ve kendilerinden vazgeçmeden ilişki kurabilmelerini kolaylaştırıyorum.

2025 yılından bu yana ise bi’arada çatısı altında toplulukların dönüşüm ve karar alma süreçlerinde kolaylaştırıcılık yapıyorum. Karşılıklı bağları gözeterek yön bulma ve buna uygun stratejiler geliştirmelerinde kalıcı mekanizmalar kurmalarına eşlik ediyorum.

Öğrendiklerimi ve deneyimlerimi yaşamı merkeze alan bir anlayışla sunmayı, birlikte keşfetmeyi ve toplulukla büyümeyi çok seviyorum.

Kullandığım Araçlar;

Somatik Deneyimleme, Integral Somatik Psikoloji, Bodynamic, Şiddetsiz İletişim, Anlaşmazlık Dönüştürme, Bütüncül Yönetim, Sosyokrasi (öğrenci), Derin Demokrasi (öğrenci) Aktif Dinleme ve Çember Kolaylaştırıcılığı.

Neden hep ben!

Bu âlemin benle derdi ne?

Kaygım yükseldiğinde zihnim çoğu zaman bu soruların etrafında dolanıyor. Oysa bu soruların beni götürdüğü yer çıkmaz sokak, yalnızlık ve izolasyon.

Hepimiz bütünün bir parçasıyız ve hepimiz farklı deneyimlerle de olsa benzer duyguların tadına bakıyoruz.

Hah! Senin için söylemesi kolay tabi. Gel, bir de benim koşullarımda, benim bedenimden, benim zihnimle bak dünyaya, bakalım sen ne göreceksin?

Kaygı hisseden biri, koşullar ne olursa olsun sakin ve dengede olmak zorunda olduğunu kendine dayattığında, duygunun getirdiği zorlanmanın üzerine bir de ulaşılması oldukça güç bir idealin baskısı eklenir. Kişi kaygıyla mı uğraşsın yoksa onu hala geçiremediğinin utancıyla mı?

Bu yazıda kaygılı bir zihin ve onun bana işaret ettikleri üzerine bakmayı deneyeceğim.

I.

Birkaç gündür zihnim dağılan bir pazar yerine benziyor; uğultulu bir sokak, yere düşen çöpler ve izmaritler, kararmış bir hava, boşlukta süzülen tenteler, unutulan iskemleler, bir türlü çıkamayan o kamyonetler ve en çok da kırgın bakışlar çünkü evdeki hesap yine, yine, yine çarşıya uymamış…

Geçmiş ve gelecek arasında salınıyor, oradan oraya, buradan buraya.

Keşkeler, pişmanlıklar ya da “iyi ki!” sesleri ile “ya öyle olursa”, “ya böyle olmazsa”, “ya dağılır ve kaybolursam” diyen düşüncelerin ürettiği endişe arasında gidip geliyor, tik tak, tik tak.

Benden bağımsız fakat benim içimde bir sahne kuruluyor, türlü senaryolarla oyunlar oynanıyor. Üstelik kaygı, bunların her birinin gerçek olduğuna inandırıyor beni.

Onu kendi haline bırakırsam hiç acıması yok vallahi. Kontrol etmek ya da ondan kurtulmak istediğimde ise nanik çekiyor.

Benden tek bir isteği var; görülmek, duyulmak ve ürettiği endişenin gerçek olup olmadığının somut bir şekilde ele alınması. Ayrıca içimdeki pazar yeri dağılırken, dışarıda da bunu altında ezilmeden, koşullara en uyan şekilde hareket etmemi bekliyor benden.

II.

Kaygı, geleceği tam olarak bilemeyen bir ölümlü olmanın getirdiği bir hassasiyet. Esas mesele gelecekmiş gibi görünse de bizi zorlayan şey geleceğin belirsizliğini şu anda bedenimizde taşıyor olmamız. Çünkü arzu ettiğimiz yaşam şimdi yaptığımız seçimlerin de sonucuna bağlıdır.

Zihin bizi korumak üzere, tehlikeyi ya da tehdidi erkenden yakalamak isteyen bir radar gibi çalışıyor. Bu nedenle geciken bir mesaj, ani bir haber, beklenmeyen bir durum, suskunluk anları gibi belirsizlik deneyimi geldiğinde geri planda benzer sorular soruyor; “Güvende miyim? Ait miyim? Değerli miyim? Önemli miyim? Hayatta kalacak mıyım? ”.

III.

Kaygı anında gelen düşünceler bizi korumak üzere üretilmiş olsalar da, onlarla nasıl ilişki kurduğumuz hareket kapasitemiz açısından önemli hale geliyor. Eğer bu düşüncelere inanırsak bizi felç edebiliyor. Eğer onun çirkin, utanç verici, yakışık almayan bir duygunun sonucu olduğunu düşünüp, ondan derhal kurtulmaya çalışırsak da, tüm enerjimiz onu uzaklaştırmaya doğru gidiyor.

İkisinde de hareket kapasitemizin referansı yani kumanda kaygıda!

Bu iki gerilimin arasında onunla yumuşak, esnek ve açık iletişim içeren bir ilişki kurma yolu daha var.

Düşünceler, yaşanmış deneyimler ve onların ürettiği cümleler, inançlar gelir, beden duyumları değişir ve içimizde dönüp duran kaygı bize kendi kurgusunun gerçekliğine inandırabilir.

Kaygıyı susturmak, yok saymak, bastırmak yerine onunla aramıza küçük bir boşluk koyabilmek, seçenekleri bol olan o kapıyı aralayabilmemiz için bize katkı sağlar.

O boşlukta, gelen düşünceyi fark etmek, mümkünse öz şefkatle ona alan açmak ve bize işaret ettiği “korumayı” görmek ve hatta o düşüncenin bizim tek gerçekliğimiz olmadığını kendimize hatırlatmak mümkün mü?

Ve.

Küçük, somut, güvenli, zaman içeren, ölçülebilir ve yapılabilir ilk adımım ne olabilir diye kendimize sormak ve böylece seçeneklerin bolluğuyla buluşmak nasıl gelir?

Bugün saat sabah 10:00’da bütçemi yeniden gözden geçireceğim. Önceliklerimi belirleyip buna en uyan yeni bir ev seçmek üzere emlakçıyla konuşacağım.

Günlerce içinden çıkılamaz bir deneyimi, belki birkaç gün içinde yeniden seçenekleri görebildiğimiz bir yere davet eder bizi bu küçücük boşluk.

Kaygılanmıyorum demeyiz artık kaygı beni ele geçirip benim adıma karar vermiyor deriz. Çünkü kaygıyı hisseden bedenimizin bir parçasıdır, oysa ben dediğimiz şey, yalnızca duygudan, düşünceden ya da deneyimden ibaret değildir, daha fazlasıdır.

IV.

Olan şey bizim beklediğimizden farklı olabilir. Bu onun kötü ya da iyi olduğu anlamına gelmez sadece beklentimizden farklı geliştiğini söyler.

Zihnimiz bu farklılığı felaket gibi deneyimlediğinde kaygı daha da yükselir ve korumaya yönelik içerikler üretir. Bu içeriklerin gerçekliğini ayırt etmek sağlıklı bir zihin için epey kıymetli bir pratik.

Ayrıca her şeyin bizim kontrolümüzde olmadığını, sınırlılığımızı kabul ettiğimizde, belirsizlik deneyimi geldiğinde sürekli güvence arayan zihin, artık bir noktada olanı sevmeyi ve geleceğe yönelik elindeki bilgiyle yetinmeyi ve biraz da teslim olmayı öğrenebilir.

Çünkü kaygının kendisi, kaygı duyduğumuz şeyden çok daha fazla yorucudur.

Bütün cevaplara sahip olmadığımızda da önümüzdeki en küçük, güvenli ve yapılabilir o adımı merkezimizle hizalı bir biçimde atabiliriz.

Sevgilerimle,

Share

Subscribe now

Bundan 5 yıl önce, bir Ağustos sabahı, penceremin önünde gün doğumunu izliyordum. Yavaş yavaş apartmanların arasından kendini gösteren parlaklık beni içine doğru çekmeye başladı. Elimi kalbime götürüp, bütün duyularımla ona yöneldim. Sanki güneşi izlemiyor adeta onun açığa çıkışına katılıyordum.

Bir müddet sonra ve nasılsa, benimle güneş arasındaki ayrım eridi ve artık onunla birlikte var olmaya başladım. O an her zerremde, benden büyük olan bir şeyin beni ve onu ve her şeyi koşulsuz bir sevgiyle kapsadığını hissettim, bir şeyin kalbinde yaşadığımızı.

Gözyaşlarımla birlikte bedenime geri geldiğimde tek bir cümle vardı elimde; “Ben yaşamın çocuğuyum.”

Bu yazıda sıradan karşılaşmaların bizi nasıl da daha büyük bir şeyle ilişki içine girmeye davet ettiğini düşünmeye çalışacağım.

Huşu Deneyimi

Bir an’ın bereketi onun uzunluğunda değil, onu ne kadar duyumsadığımızda saklı. Şeylere yeterince yakından bakınca, dünya bir anda parçalı görünmeyi bırakıyor sanki. İnsan kendini yaşamdan ayrı bir varlık olarak değil, kendisinden daha büyük bir bütünün parçası olduğunu deneyimlemeye başlıyor.

Tam da bu nedenle, yaşamın içinde zaten hep orada olan “kutsallığı” fark edip, hayret yoluyla yaşamla yeniden ve daha derinden ilişkileniyor. Oradan akan bağlantısallığı, ahengi ve dansı bedenleyerek sanki aşkın olanı içkinleştiriyor.

Psikolog Dacher Keltner’a göre “awe” duygusu insanın kendisinden daha büyük bir şeyle karşılaşması sonucunda ortaya çıkıyor. Bu bazen doğada, seste, bazen bir sanat eserinde, bazen de bir insanın olaylar karşısındaki etik duruşunu gördüğümüzde yaşanabiliyor. Bir çocuğun doğumu, sevdiğimiz birinin ölümü, birlikte söylenen bir şarkı, edilen bir dua ya da ansızın gelen bir iç görü de bizi aynı deneyimin içine taşıyabiliyor.

Zaman yavaşlıyor, benlik duygusu küçülüyor ve bütünle bağlantı hissinde artış oluyor.

Belki de bu yüzden bu deneyimler bizi yalnızca “iyi” hissettirmekle kalmıyor aynı zamanda parçaların arasındaki görünmez iplerle örülü bağları görünür kılıp, bizi anlamlı ve doyumlu bir yaşama çağırıyor.

Akış Deneyimi

Peki, bizi böyle bir deneyimin içine taşıyan ne?

Bana kalırsa dikkatimiz.

Merak etmek, durmak ve yakından bakmak şeylere, onun bana kendini maruz bırakmasına müsaade etmek, kendimi de ona açmak, hissetmek, hayret etmek ve yerleşmek o sonsuz zamanın, mekânın içine.

Yaşamın bütünlüğünü duyumsamak ve yaşamın bir parçası olduğumu idrak etmek sonra, hem de her gün olabilecek “sıradan” karşılaşmalarda; bir gün doğumu, bir gülüş, bir resim, bir bakışta.

Çünkü hepimiz ve her şey aynı bütünün içinde salınmakta.

Mihaly Csikszentmihaly’nin akış (flow) adını verdiği deneyim de buna yakından akraba gibi görünüyor. Yazarken, dans ederken, örgü örerken, üretirken ya da bir işle derinden meşgulken kişi kendini yaptığı şeye kaptırıyor, zaman duygusu çözülüyor ve eylemle eyleyen arasındaki sınırlar gitgide inceliyor.

Böylece yaşamın en tatmin edici ve anlamlı anlarının yaşandığı ve neredeyse en yüksek potansiyelimizle uyumlu olduğumuz anlar açığa çıkıyor.

Huşu ve akış farklı deneyimler olsa da ortak bir yere işaret ediyorlar; yaşamın dışında duran ve ondan ayrı bir varlık değiliz.

Onun içindeyiz, onun tarafından kapsanıyoruz.

Bazen yalnızca var olarak, bazen yaparak bazen de her ikisini aynı anda yaşayarak.

Şeylerle aramızdaki sınırların inceldiği yerde, parçalar arasındaki o bağ görünmeye başlıyor. Böyle zamanlarda yaşam, üzerine düşünülecek, kafa yorulacak bir yer olmaktan çıkıp, doğrudan tadına varılarak yaşanılan bir deneyime dönüşüyor.

Anın bereketi de, mevcudiyetle içine yerleştiğimiz o deneyimde, kendiliğinden çıkıveriyor.

Sevgilerimle

Marziye Temel Kimdir?

Ege Üniversitesi İktisat bölümü mezunuyum. İstanbul Teknik Üniversitesi Havacılık ve Uzay bölümünde yüksek lisans yaptım. 14 yıl ekonomi ve finans alanlarında çalıştıktan sonra kendi canlılığımı takip ederek beden odaklı yaklaşımlara yöneldim.

2022 yılından bu yana -özellikle kadınlarla- güç, sınırlar, arzu, öfke, suçluluk, utanç vb. temalarında beden odaklı atölye çalışmaları yapıyorum. Kadınların öz güçlerine temas etmelerini ve kendilerinden vazgeçmeden ilişki kurabilmelerini kolaylaştırıyorum.

2025 yılından bu yana ise bi’arada çatısı altında toplulukların dönüşüm ve karar alma süreçlerinde kolaylaştırıcılık yapıyorum. Karşılıklı bağları gözeterek yön bulma ve buna uygun stratejiler geliştirmelerinde kalıcı mekanizmalar kurmalarına eşlik ediyorum.

Öğrendiklerimi ve deneyimlerimi yaşamı merkeze alan bir anlayışla sunmayı, birlikte keşfetmeyi ve toplulukla büyümeyi çok seviyorum.

Kullandığım Araçlar;

Somatik Deneyimleme, Integral Somatik Psikoloji, Bodynamic, Şiddetsiz İletişim, Anlaşmazlık Dönüştürme, Bütüncül Yönetim, Sosyokrasi (öğrenci), Derin Demokrasi (öğrenci) Aktif Dinleme ve Çember Kolaylaştırıcılığı.

Para insanın elinin kiridir.

Para her zaman bulunur, mühim olan insanlık.

Çok mal haramsız, çok laf yalansız olmaz.

Para insanı bozar.

Zenginlik ve dürüstlük aynı kapıdan girmez.

Para her kapıyı açar.

Para ekonomik bir değişim aracı olmasına rağmen bizde temsil ettikleri bundan çok daha fazlasına işaret ediyor. Para dediğimizde, güç, korku, utanç, özgürlük, yük, suçluluk, takdir, güven, bağımlılık, değer gibi kelimeler yanı başına oturuyor.

Ben de, para ile ilişkimize daha yakından bakmak üzere kapalı bir kadın grubunda, “Nasıl bir yaşam arzuluyorum? Para bu yaşamın içine kendiliğinden nasıl kolaylıkla, hafiflikle ve güvenle yerleşir?” soruları etrafında bir alan açtım.

Bilin bakalım biz neyi konuştuk?

Canlılığı.

Bu yazıda paranın çevresinde oluşan duygusal iklimi aralamayı ve arzu ettiğimiz yaşamı inşa ederken paranın nasıl da bir araç olduğunu birlikte düşünmeyi deneyeceğim.

Para Korkusu Gerçekten Para Korkusu mu?

Para yalnızca bir değişim aracı değil aynı zamanda yaşamla kurduğumuz ilişkinin görünür olduğu alanlardan biri. Bu yüzden para ile ilgili korkularımız çoğunlukla “para” ile ilgili değil daha çok onun iç dünyamızda temsil ettikleri ile ilgili; güvenlik, özgürlük, güç, değer, sevgi, aidiyet vb.

Para eşittir…?

Para, yük, insanların benden beklentiye girmesi, mücadele, utanç vb olarak tanımlandığında, mesele para kazanma / kaynakları dönüştürme kapasitesi olmaktan çıkıyor ve etrafında oluşan duygusal iklime doğru kayıyor.

Böyle olunca, kaybetmekten, alamamaktan, aldığımızda başımıza geleceklerden, dışlanmaktan, desteksiz kalmaktan, hasetten, bozulmaktan, yalnız kalmaktan, güçten ya da güçsüzlükten vb. korkuyoruz.

Tekrar, tekrar aynı yere dönüyoruz; güven.

Kendime güven, yaşama güven, kaynağın varlığına güven, ihtiyaç duyduğumda bu desteğin bana sunulacağına güven, bana sunulanı kabul edebileceğime güven, aldığım şeyi taşıyabileceğime güven, ilişkilere, bedenime, sezgilerime, üretebildiğime, değerli ve sevilebilir olduğuma güven, güven, güven….

Bu nedenle ikinci soru;

“Hayal ettiğimiz yaşamın içine para kendiliğinden, nasıl kolaylıkla, hafiflikle ve güvenle yerleşir?” oldu.

Alan Bize Ne Söyledi?

Alan bolluktan çok canlılığa odaklandı ve “Para doğrudan çaba ile değil, belirli bir içsel hal ile ilişkilidir. Güvende, canlı, değerli, sevilebilir ve yaşamla bağlantıda hissettiğimde para kolaylıkla, nefes alarak hayatıma akar.” dedi.

Akademik literatür böyle bir cümleyi metafizik bir çekim olarak değil, davranışsal sonuçlar üzerinden açıklar.

İlişki kurma, yaratıcılık, seçenekleri görme ve karar verme kapasitemiz tehdit altındayken bildiğimiz kadarıyla sıkışıktır. Güvende hissettiğimizde ise bağ kurma kapasitemiz artar ve iş birliğine daha açık hale geliriz, seçenekleri görebilir ve daha fazla olasılığa erişim sağlayabiliriz.

Yanı sıra kıtlık düşüncesi dikkati sürekli olarak eksik olan ya da bizde olmayana odaklar. Oysa Robert Emmons’un araştırmalarından biliyoruz ki, şükran pratikleri yaşam kalitemizi belirgin bir biçimde yükseltiyor.

Kendine değer veren kişinin emeğinin değerini belirleme, katkısının karşılığını isteme, görünür olma konusunda daha rahat duruşu olabileceğini ve emeğini olduğundan küçük göstermeyeceğini de düşünebiliriz.

Belki doğrudan “güvende hissedersem para bana gelir” diyemeyebiliriz fakat belirli bir sinir sistemi, iç iklim belirli davranışları kolaylaştırır diyebiliriz.

Yani güvende hissedersem ilişki kurma, üretme, seçenekleri görme, yaratıcılık kapasitem artar ve bu da ekonomik sonuçlarımı etkileyebilir.

Alanın görünmeyen önermesi de şuydu aslında;

Canlılık önce gelir; para ise canlılığın içinde dolaşan kaynaklardan biridir.

Bu yüzden para alanın merkezinden çekildi ve yaşam merkeze yerleşti.

Çünkü aslında aradığımız şey daha fazla para değil, yaşamla daha derin bir temas, daha fazla canlılık ve daha doyumlu bir hayat.

Para ise bunu mümkün kılacak kaynaklardan yalnızca biri.

Marziye Temel Kimdir?

Ege Üniversitesi İktisat bölümü mezunuyum. İstanbul Teknik Üniversitesi Havacılık ve Uzay bölümünde yüksek lisans yaptım. 14 yıl ekonomi ve finans alanlarında çalıştıktan sonra kendi canlılığımı takip ederek beden odaklı yaklaşımlara yöneldim.

2022 yılından bu yana -özellikle kadınlarla- güç, sınırlar, arzu, öfke, suçluluk, utanç vb. temalarında beden odaklı atölye çalışmaları yapıyorum. Kadınların öz güçlerine temas etmelerini ve kendilerinden vazgeçmeden ilişki kurabilmelerini kolaylaştırıyorum.

2025 yılından bu yana ise bi’arada çatısı altında toplulukların dönüşüm ve karar alma süreçlerinde kolaylaştırıcılık yapıyorum. Karşılıklı bağları gözeterek yön bulma ve buna uygun stratejiler geliştirmelerinde kalıcı mekanizmalar kurmalarına eşlik ediyorum.

Öğrendiklerimi ve deneyimlerimi yaşamı merkeze alan bir anlayışla sunmayı, birlikte keşfetmeyi ve toplulukla büyümeyi çok seviyorum.

Kullandığım Araçlar;

Somatik Deneyimleme, Integral Somatik Psikoloji, Bodynamic, Şiddetsiz İletişim, Anlaşmazlık Dönüştürme, Bütüncül Yönetim, Sosyokrasi (öğrenci), Derin Demokrasi (öğrenci) Aktif Dinleme ve Çember Kolaylaştırıcılığı.

Umut, ne yaslı bir kelime! Kaç hayal kırıklığı, kaç can yangını, çaresizlik barındırıyor içinde, yeterince çabalamış, katlanmış, beklemiş ve sabretmiş ve sabretmiş ve çokça sabretmiş sonra tükenmiş, sönmüş kaç ocak var kim bilir?

Toplanın! Beter’i açıyorum herkesin önünde. Soyundukça beter, kendini besbeter, nereye koysundu kalabalık ellerini şimdi, nereye gizlesindi!

Bu yazıda, dar bir pencereden ve kısıtlı bir bakışla, umudun nasıl da tahakküm aracı olabileceğini ve yaşamı ertelemeden şimdide kurma pratiğimi paylaşmayı deneyeceğim.

Yeterince Çabalarsan Olur!

1950’li yıllarda, Prof. Curt Richter hayvanlarda ve insanlarda oluşan ani ölümü araştırmak üzere, laboratuvarda doğmuş büyümüş “evcil” fareler ile sokakta büyümüş “yabani” fareleri karşılaştıran bir deney yaptı. Richter, fareleri içi su dolu, kaçış yolu olmayan derin cam kavanozlara bıraktı. Suyun ortasında sürekli su fışkırtan bir fıskiye de vardı böylece fareler suyun üzerinde hiç hareketsiz kalamazlardı.

İlk aşamada evcil olanlar 60 saate yakın yüzerken, güçlü ve çevik olan yabani hayvanlar 2-15 dakika arasında yüzmeyi bırakıp öldüler.

İkinci aşamada Richter, yalnızca güçlü yabani fareleri suya bıraktı. Fareler panikleyip çaresizlikten tam kendilerini kapatacakları ve ölecekleri o ilk birkaç dakika içinde, deneyi yapan kişi elini uzatıp onları sudan çıkardı, kuruladı, dinlendirdi ve tehlikenin geçtiğini gösterdi. Sonra tekrar suya bıraktığında 2-15 dakika içinde pes edip ölen o yabani fareler bu sefer tıpkı evcil fareler gibi 40 ile 60 saat boyunca inatla yüzmeye devam ettiler.

Buna göre, canlıları hayatta tutan şeyin yalnızca kas gücü ya da fiziksel dayanıklılık olmadığını, durumun düzeleceğine, içinden çıkabileceğine dair yaşadığı küçücük bir deneyimin saatlerce yaşamak için mücadele etmesine neden olduğunu anladık.

Ve.

“Aşırı” basitleştirme yaparak, bunun adına umut etmenin gücü mü dedik?

- Yeterince inanırsan, uğraşırsan, dişini sıkar inatla direnirsen ve beklersen ve sabredersen ve çokça sabredersen bir gün o güzelim gelecek senin olacak!

Çünkü yaşamı hak etmen, bedel ödemen lazım. Yaşam sana kendini öylece armağan edecek mi sanıyorsun?

Arzunu bastırman, yok sayman, ertelemen ve sadece yaşamak için mücadele etmen lazım! Çünkü hayatta kalmak zorundasın, başka çaren yok! Çünkü bırakırsan, durursan ölürsün!

- Bana nasıl da güçsüz, çaresiz olduğumu çığıran ve ancak umut edersem buradan çıkacağımı dayatan sevgili tahakküm, soruyorum sana; ölmemek üzere yaşanan bir yaşam ile yaşama sevinciyle yaşanan bir yaşam aynı mıdır?

Morfin Olarak Umut

Tahakküm yalnızca korku ve baskı üreterek var olmaz, umut ve güven de veriyor olmalı ki kendini yaşatmaya devam etsin.

Kör iyimserliği, kandırılmayı, gerçekliğin inkârını, pasif bekleyişi ima eden ve bizi büyük sözlere inandıran bir umudun kirli, sömürüye ve tahakküme açık olduğunu düşünüyorum.

Öfkemi uyuşturan, yas tutmayı unutturan, acımı geçici bir süre “yatıştıran”, gerçeklikle bağımı kesip hareket etme gücümü elimden alan bir anlayışın üreteceği şey sevgi değil yıkımdır.

Bir gün gerçekleşmesini umut ettiğim dolayısıyla gerçekleşmeyecek olmasından korktuğum ideal bir yaşam bana bugün ne verebilir?

Dayanma gücü mü?

Dünya üzerinde değiştiremeyeceğim acılar var.

Bunun için çok ama çok üzgünüm bununla birlikte onurlu bir yaşam kurma kapasitemi tamamen kaybetmek istemiyorum ve bunun yolu geleceği kerteriz alıp bugünü unutmaktan geçmiyor.

Yapabileceğimi Yapmak

Güç ilişkilerini, tahakkümü, algının maniple edilebilirliğini ve adil dünya inancının romantik bir bakış olduğunu çok erken yaşlarda acı deneyimlerle öğrendim. Dünyayı kahramanca kurtarma ve tarihe adımı altın harflerle kazıma projem daha başlamadan bitti.

Bir elimde gerçeklik bir elimde büyük bir yaşam merakıyla kalakaldım.

Zıtları aynı bünyede taşıyanlar çok iyi bilir. İçinde şefkatle kalır ve anlamaya merakla bakarsak, zıtların gerilimi bir müddet sonra rahatlar ve oradan yeni bir yol doğar.

Tamam, dünyayı değiştiremeyeceğim kabul. Fakat ben etki aldığım ve etki ettiğim kendi küçük dünyamda ne yapabilirim?

Dünyanın bütünü üzerinde mutlak bir gücüm olmadığını biliyorum, sınırlıyım ancak yaşamla kurduğum ilişkinin niteliğinden de sorumluyum.

O halde nasıl bir hayat yaşamak istiyorum? Hangi değerlerin üzerine bu yaşamı inşa etmek istiyorum? Bu değerleri karşılaşmalarımda nasıl üretebilirim? Ben ne yapabilirim? Bende ne var?

Umudu Bedenlemek

Büyük kurtuluş nidalarına inanmıyorum ama yaşamla kurduğum ilişkinin kalitesini önemsiyorum. Bu yüzden, kendi doğama uygun şekilde eyleyebilme gücümü artırmak ve yapabileceğimi yapmak istiyorum.

Oğlumla, dostlarımla, komşularımla, tanış olduklarımla ve doğayla olan ilişkimde, yazılarımda, podcastimde, kolaylaştırıcılığını yaptığım topluluklarda bu etkiyi üretmek, temas etmek ve bağda bunu tekrar tekrar deneyimlemek istiyorum.

Harekete geçiyorum.

Hem de bir gün daha iyi bir yaşama kavuşacağıma olan inancımdan filan değil, attığım adımın yaşam anlayışımı zaten şimdide yaratıyor ve çoğaltıyor oluşundan.

Peki, hareketim, kendi yönelimlerimden, canlılığımdan mı geliyor yoksa başkalarının yarattığı “gündemler” ile mi organize oluyorum?

Gücün Kullanımı

Önceliklerimi ve arzumu kim belirliyor? Dikkatimi kim kendine doğru çekiyor? Uyarılmış, meşgul edilen, tepki veren bir zihin içinde ve yalnızca kuyuya atılan o taşları çıkarmaya çalışarak mı yaşıyorum?

Bu manada “isyan” ve “direniş” kelimeleri bana hala gücün referansının karşı tarafta olduğu bir yere işaret ediyor.

Neden başkalarının yarattığı karanlığın ardından sürükleniyorum?

Benim yaşam enerjim, neden sürekli bir tehdidin/hasarın etrafında organize oluyor?

Düşman varsa ben varım, baskı varsa hareket ediyorum, kriz varsa yaşam üretiyorum diyen ve öznelliğimi elimden alan sinsi bir ses geliyor kulağıma.

Size de geliyor mu?

Elbette zararı azaltmayı, hasarı onarmayı değersizleştirmiyorum aksine çok anlamlı buluyorum. Bununla birlikte gücümü yalnızca karşı koymak, savunmak, var olanı korumak için değil aynı zamanda kendi yönümü seçebilmek, arzu ettiğim yeni yaşam biçimlerini inşa edebilmek, başka türlü ilişkilenmek için kullanmak istiyorum.

Bu yüzden, tahakkümün elinden tek bir kelimeyi kurtarma imkanım olsaydı o “umut” değil “güç” olurdu.

Eğer yaşamı şimdide kurma gücüm varsa, umut etmeye hala ihtiyacım olur muydu?

Bilmiyorum, düşünelim birlikte.

Yaşamı Şimdide Kurmak

Şu anda tamamen hayatta kalma koşullarında olmadığım bir yerden ses ettiğimin gayet farkındayım. Yaşam tehdidinin ne demek olduğunu sinir sistemim çok iyi biliyor çünkü ziyadesiyle yaşadım.

Bu yüzden direnmeyi küçümsemiyorum, hayatta kalma mücadelesini inkâr etmiyorum ve korunmanın gerekliliğini reddetmiyorum.

Ben yaşamı yalnızca bunların etrafında kurmak istemiyorum.

Bir gün daha güzel bir yaşam sürmek için dayanmak, katlanmak yerine, her gün gelecekte görmek istediğim yaşam biçimini şimdide yaratmayı ve yaşamayı deniyorum. Çünkü yaşamın kendisi burada, şimdi, oğlumun kirpiklerinin arasında, bir yaprağın düşüşünde, kurduğum sofrada, ilişkilerimde, bir dostun kollarında, o özende akıyor.

Bazen yapıyor, bazen de yapamıyorum.

Sadece deniyorum.

Küçük bir yerde, küçük şeyler yaparak.

Sevgilerimle

Dinleme Önerisi;

2. Etik - Onur Eylül Kara - by Marziye Temel - bi'arada

Okuma Önerisi;

Aktif Umut - Joanna Macy & Chris Johnstone

yokyer - Marziye Temel - Bireylikler Dergisi/2009

Leave a comment

Share

Subscribe now

Marziye Temel Kimdir?

Ege Üniversitesi İktisat bölümü mezunuyum. İstanbul Teknik Üniversitesi Havacılık ve Uzay bölümünde yüksek lisans yaptım. 14 yıl ekonomi ve finans alanlarında çalıştıktan sonra kendi canlılığımı takip ederek beden odaklı yaklaşımlara yöneldim.

2022 yılından bu yana -özellikle kadınlarla- güç, sınırlar, arzu, öfke, suçluluk, utanç vb. temalarında beden odaklı atölye çalışmaları yapıyorum. Kadınların öz güçlerine temas etmelerini ve kendilerinden vazgeçmeden ilişki kurabilmelerini kolaylaştırıyorum.

2025 yılından bu yana ise bi’arada çatısı altında toplulukların dönüşüm ve karar alma süreçlerinde kolaylaştırıcılık yapıyorum. Karşılıklı bağları gözeterek yön bulma ve buna uygun stratejiler geliştirmelerinde kalıcı mekanizmalar kurmalarına eşlik ediyorum.

Öğrendiklerimi ve deneyimlerimi yaşamı merkeze alan bir anlayışla sunmayı, birlikte keşfetmeyi ve toplulukla büyümeyi çok seviyorum.

Kullandığım Araçlar;

Somatik Deneyimleme, Integral Somatik Psikoloji, Bodynamic, Şiddetsiz İletişim, Anlaşmazlık Dönüştürme, Bütüncül Yönetim, Sosyokrasi (öğrenci), Derin Demokrasi (öğrenci) Aktif Dinleme ve Çember Kolaylaştırıcılığı.

Karşımızdaki kişinin gerçekliğine değil de bir gün dönüşeceğine inandığımız “potansiyeline” duyduğumuz sevgi, kulağımıza şöyle fısıldar; “yeterince seversen değişir!”

ve devam eder.

“Ne kadar çok katlanırsan, anlayışlı olursan, ne kadar çok acı çekersen, ne kadar çok verip kendinden vazgeçersen ve beklersen ve sabredersen ve sabredersen sonunda seni sevecek, değer verecek ve bir kadın olarak görecek!”

Ahhhhhhhhhhhhh!

Bu yazıda onay arayışı üzerinden sevgiyi sanki hak edilmesi gereken bir şeymiş gibi yaşayıp aslında hiç bir zaman gerçekten görülmediğimizi yine dar bir pencereden kısıtlı bir bakışla düşünmeyi deneyeceğim.

İhtiyaç Duyulmaya Duyulan İhtiyaç

Wim Wenders’ın 2011 yapımı Tanztheater akımının öncüsü olan Pina Bausch üzerine çektiği Pina isimli 3 boyutlu belgeselinde bana çarpıcı gelen bir sahne vardır.

Ekrana yakın olan görüntüde kimse kendi ağırlığında yürümez. Önce adam kadını, sonra kadın adamı sırtında taşır. İlişki sanki el değiştiren bir yük gibi deneyimlenir; temas vardır fakat sanki gerçek bir karşılaşma yok gibidir.

Uzakta, sırtında kocaman bir ağaç taşıyan kırmızı kıyafetli bir başka kadınsa merkezinde ve dengeli bir biçimde su birikintisinin kenarından ekrana doğru yürür.

Bu iki kadın da sırtında neredeyse aynı ağırlığı taşır. Fakat birinin belini büküp yol aldırmayan yük, diğerine yön ve canlılık verip yol yürütür.

O halde neden bedenlerimizde bizi besleyen yaşamı ve canlılığı taşımak varken birbirimizi taşımayı seçiyoruz?

Robin Norwood, işlevsiz ailelerde büyüyen kadınların, çocukken gerçek anlamda alamadıkları bakım ve şefkati dolaylı yollardan aldığını söyler. Ona göre, karşılıksız kalmış bu temel ihtiyacı özellikle “yardıma muhtaç görünen” erkeklere ilgi göstererek karşılarız.

Ebeveynimizi zamanında istediğimiz gibi şefkatli, sevgi dolu birer bakım verene dönüştüremediğimiz için, yetişkinlikte benzer şekilde duygusal anlamda ulaşılmaz erkeklerle derinden bağ kurar ve sevgimizle onları iyileştirebileceğimize, değiştirebileceğimize inanırız. Yani ilişki, eşitler arası bir karşılaşma değil de daha çok bir rehabilitasyon alanı olarak deneyimlenir.

Güvende ve kontrolün elimizde olduğunu hissetmek için, yardım edebileceğimiz insanların yanında olmaya ihtiyaç duyar ve o hiç tükenmeyen bakım verme isteğimizi besleyecek erkeklere çekiliriz.

Ve.

Bu hiç tesadüf değildir.

Peki, karşımızda acı çeken ve bize ihtiyaç duyan biri yoksa ve kendimizi feda etmemiz gerekmiyorsa biz kimiz?

Yaşanmamış Hayat

“Tutarsız davranan erkekleri ilginç, güvenilmez erkekleri mücadeleye değer, öngörülmeyen davranışları olanları romantik, olgunlaşamamış erkekleri alımlı, huysuzları ruh hali değişken olanları ise gizemli buluruz. Öfkeli bir erkeğin bizim anlayışımıza ihtiyacı vardır. Mutsuz bir erkek bizim onu teselli etmemize ihtiyaç duyar. Yetersizlikleri olan erkek onu cesaretlendirmemize ve soğuk erkek bizim sıcaklığımıza muhtaçtır. Ancak kendiliğinden iyi olan bir erkeği “düzeltemeyiz”; bize nezaket ve ilgiyle yaklaşıyorsa acı da çekemeyiz. Ne yazık ki bir erkeği çok sevemiyorsak onu aslında hiç sevemeyiz.”

Robin Norwood – Aşırı Seven Kadınlar syf 44

Bütün anlayışımızı, sevgi ve şefkatimizi bizim duygu ve ihtiyaçlarımızı dikkate alan ve bize hayatında yer açan erkekler yerine; bağ kurmakta zorlanan, duygusal açıdan oldukça mesafeli ve ilişkinin sorumluluğunu almaktan kaçınan erkeklere yönelttiğimizde ne olur?

İlişkinin derinliğini çektiğimiz ıstırabın derinliğiyle ölçümlediğimizde bizden geriye ne kalır; tazelik, canlılık ve yaşama sevinci mi yoksa tükenmiş, solmuş, yorgun ve isteksiz bir beden mi?

Çıkış Kapısı

Elbette yaşamın zorlu virajlarında birbirimize yaslanır, açtığımız alanlarda nefes alırız fakat birbirimizi taşımayız. Çünkü yaslanmak bir denge arayışı ve geçici bir ihtiyaçtır, taşımak ise taraflardan birinin kendi ağırlığını, bir başkasının üzerine kalıcı bir biçimde bırakmasıdır. Biz taşımayı görev edindiğimizde ilişki eşitliğini ve canlılığını kaybeder.

Bu döngüden çıkmak bana göre, sırtımızda kendi canlılığımızı değil de başkasının yükünü taşıdığımızı fark etmekle başlar.

İşaretleri Doğru Okumak: Karşımızdaki kişinin vaat ettiği “potansiyeli” mi yoksa şu anda var olan kapasitesini mi görüyoruz? Onun değişmesini ya da bir gün bizi seçip, bize gerçek anlamda hayatında yer açacağını beklemek, kendi hayatımızı değiştirmekten daha kolay görünse de gerçekle temas etmek bizi kendi merkezimize davet eder.

Sorumluluğu Ayrıştırmak: İlişkinin karşılıklılık ilkesini hatırlamak kıymetlidir. Tüm yükü tek başına sırtlanmak, olmayan her şeyden kendimizi sorumlu tutmak yerine, karşı tarafı da sorumluluk almaya davet etmek nasıl gelir?

İç Sesi ve Duyumları Kılavuz Edinmek: İlişkide bize uymayan, bizi daraltan, sıkıştıran, küçülten yerleri fark etmek ve bunları dile getirmek. Sınırlarımızı ve sınırlılığımızı ifade edip, “hayır” dediğimizde neler olduğunu gözlemlemek. Duygu ve ihtiyaçlarımız duyuluyor ve gerçekten dikkate alınıyor mu yoksa hayır! dediğimiz için suçlanıyor ya da geri çekilme mi deneyimliyoruz?

Güç Dengelerini Fark Etmek: İlişkide hiyerarşik roller (kurban-kurtarıcı, anne-çocuk gibi) mi var yoksa eşitler arası bir zeminde miyiz?

Yaşamımızın Sorumluluğu Üstlenmek: Bir başkasının hayatını “proje” haline getirmek yerine odağı kendi merkezimize çevirmek. Duygu ve ihtiyaçlarımızın sorumluluğunu alarak, iç ve dış kaynaklarımızı başkasını iyileştirmek için değil, kendimizi var etmek ve yaşama sevinciyle yaşamak üzere harekete geçirmek.

Sevgilerimle

Leave a comment

Share

Subscribe now

Marziye Temel Kimdir?

Ege Üniversitesi İktisat bölümü mezunuyum. İstanbul Teknik Üniversitesi Havacılık ve Uzay bölümünde yüksek lisans yaptım. 14 yıl ekonomi ve finans alanlarında çalıştıktan sonra kendi canlılığımı takip ederek beden odaklı yaklaşımlara yöneldim.

2022 yılından bu yana -özellikle kadınlarla- güç, sınırlar, arzu, öfke, suçluluk, utanç vb. temalarında beden odaklı atölye çalışmaları yapıyorum. Kadınların öz güçlerine temas etmelerini ve kendilerinden vazgeçmeden ilişki kurabilmelerini kolaylaştırıyorum.

2025 yılından bu yana ise bi’arada çatısı altında toplulukların dönüşüm ve karar alma süreçlerinde kolaylaştırıcılık yapıyorum. Karşılıklı bağları gözeterek yön bulma ve buna uygun stratejiler geliştirmelerinde kalıcı mekanizmalar kurmalarına eşlik ediyorum.

Öğrendiklerimi ve deneyimlerimi yaşamı merkeze alan bir anlayışla sunmayı, birlikte keşfetmeyi ve toplulukla büyümeyi çok seviyorum.

Kullandığım Araçlar;

Somatik Deneyimleme, Integral Somatik Psikoloji, Bodynamic, Şiddetsiz İletişim, Anlaşmazlık Dönüştürme, Bütüncül Yönetim, Sosyokrasi (öğrenci), Derin Demokrasi (öğrenci) Aktif Dinleme ve Çember Kolaylaştırıcılığı.

Çoğumuz masum olmayı, saflığı ve güç kullanmamayı bir erdem olarak öğrendik. Peki ya öyle değilse?

Bu yazı, masumiyeti, üzerinden pasif güç elde edilebilecek bir kontrol aracı olarak görmeyi ve çok sınırlı bir pencereden üstelik kışkırtıcı bir gözle bakmayı deniyor.

Marina Abramović’in Sınırları Zorlayan Performansı

Marina Abramović' in Rhythm 0 performansı 1974'te Napoli’ deki Studio Morra'da gerçekleşti. Tam altı saat sürdü. Masada duran 72 farklı objenin yanında, Marina’nın şu yönergesi yer alıyordu:

“Ben bir nesneyim ve altı saat boyunca bu aletlerle bana istediğinizi yapabilirsiniz. Tüm sorumluluğu ben üstleniyorum.”

Bu objeler arasında ekmek, şarap, bal, gül, yara bandı gibi şefkati ima eden ve “zararsız” olarak tanımlanabilecek olanlar da vardı testere, bıçak, jilet ve içinde bir mermi olan tabanca gibi şiddeti ima edenler de.

Başlangıçta onunla oyun onadılar, ona baktılar ya da gül uzattılar fakat ilerleyen zamanlarda birisi onu çevirdi, başka biri kolunu havaya kaldırdı, bir diğeri ona “biraz” samimi bir şekilde dokundu, bir başkası boyunu bıçakla kesip kanını içti.

Thomas Mc Evilley, üç saat sonra Marina’nın tüm kıyafetlerinin seyirciler tarafından parçalandığını yazdı.

Performans sırasında Marina, cinsel saldırıya uğradı, yarı çıplak taşındı ve bir masaya konuldu. Saatler ilerledikçe gerilim arttı ve sonunda biri Marina’nın kafasına tabancayı doğrultup, parmağını tetiğe koyduğunda seyirciler arasında kavga çıktı.

Her seyirci bu türden eylemlere katılmadı; biri gözyaşlarını sildi ve bazıları müdahale etmeye çalıştı.

Altı saat bittikten sonra Marina pasif / kukla halinden çıkıp, kalabalığın arasına doğru bir özne olarak yürümeye başlayınca seyirciler onunla göz göze gelmemek ve yüzleşmemek için korkup performans alanından ayrıldılar.

Marina, otele gittiğinde aynaya baktığını ve saçında beyazlamış büyük bir tutam saç gördüğünü söyler. Bu deneyim sayesinde, kendi performansında çok ileri gidebileceğini ancak kararları izleyiciye bırakırsa öldürülebileceğini anladığını ifade eder.

Benzer bir deneyim Yoko Ono’nun gerçekleştirdiği Cut Piece isimli performansında da görülür.

Masum Değiliz Hiç Birimiz

Abramović’in altı saat süren bu performansı sırasında izleyiciler ona ne yaparsa yapsın -öldürülse bile- hiç karşı koymayacağı açıktı. Pasif ve özne olmayı reddetmiş olması onu bazı açılardan grubun dışında konumlandırdı.

Peki, bu eserden kim sorumlu?

Kendini bir nesne konumuna yerleştiren ve kendini koruma gücünden tamamen vazgeçmiş olan sanatçı mı?

Yoksa, eylemlerinin sonucundan asla sorumlu tutulmayacağını ve ona karşı koyacak bir güç olmayacağını bildiğinde şiddete yönelen seyirciler mi?

Uygun koşullar altında hepimiz şiddet gösterebiliriz! Miyiz?

Öyle görünüyor ki evet.

Belki de bizi en çok korkutan şey uygun koşullar altında zalimleşecek olmamız değil, buna rağmen kendimizi hala nasıl sevebileceğimizdir.

Sözde Masumiyet

İnsan “ben güç istemiyorum”, “ben kötü biri değilim”, “ben temiz biriyim” “ben sadece iyiyim” diyerek kendi etkisini, arzusunu, gücünü reddeder.

Peki itilen, uzaklaştırılan güç nereye gider?

Elbette kaybolmaz, belki pasif agresyon, manipülasyon, şiddet, bağımlılık, “kurban” psikolojisi olarak geri dönmek üzere gölgeye gider.

Rollo May, Güç ve Masumiyet isimli kitabında, “..kişinin kendi güçsüzlüğüyle yüzleşmesinin bir yolu, onu sözde bir erdem haline getirmesidir. Kişinin kendi gücünü bilinçli olarak elden çıkarmasıdır bu, böylece güce sahip olmamak bir erdemdir. Buna masumiyet diyorum.” der

ve

masumiyeti iki şekilde tanımlar.

Biri hayal gücünün bir niteliği olan gerçek masumiyettir. “Kötülükle ortaklığını” kurban etmeden yetişkinlikte çocuklarınkine benzer bir açıklığın korunmasıdır. Her şeyin bir tazeliği, saflığı, yeniliği ve rengi vardır. Bu türden bir masumiyette hayret ve huşu doğar.

Sözde masumiyet ise ona göre, saflıktan yararlanır, kendi gücünü reddeden, hiç bir zaman büyümeyen bir çocukluktan ibarettir. Çocuk olmaktan ziyade çocukçadır. Güçsüzlükten, zayıflıktan, ve çaresizlikten bir erdem yaratır. Kişinin kendi gücünü kabul etmesinin ve onunla yüzleşmesinin önündeki savunmadır.

Ve.

“Şeytani olanı kapsamayan masumiyet kötüdür.”

Şiddet Güçsüzlükten Doğar

Gücün “kötü” olduğunu düşünüp, ona sahip olduğumuz için kendimizi suçlu, kirli hissediyorsak eğer, gücümüzü kabul edersek suçumuzla, kirlenmişliğimizle yüzleşmemiz anlamına gelecektir.

Oysa gücü inkar etmek, reddetmek, onu üstünü örtmek, itmek, bastırmak, onu dışarıda bırakmak güce dair hislerimizi yatıştırmaz ve gerçek gücün getirdiği sorumluluk duygusuna yol açmaz.

Şiddet güçten değil güçsüzlükten gelir. Şiddet, zayıflığın patlamasıdır.

Sahip olduğumuzu kabul etmediğimiz bir şey için sorumluluk duygusu geliştirebilir miyiz?

Kötü ya da kirli olan güç değildir, onu kullanma şeklimizdir.

Gücü birinin üzerine tahakküm aracı olarak kullanmak kadar gücümüzü inkar ederek sözde masum kalmak da kötüdür.

Kendi etkimizi kabul etmediğimizde edilgenliği, pasifliği erdem sanabilir ve fark etmeden görünmez bir iktidar yaratabiliriz.

Oysa insan kendi karanlığını, etkisini, gücünü kabul ettiğinde daha “etik” olur. Çünkü artık etkisinin farkındadır ve sorumluluğunu alır.

Mesele belki de masum, saf ve “lekesiz” kalmak değil, kendi karanlığımızı inkar etmeden, etik ve sevgi dolu bir aradalığı öğrenmektir.

Benzer Okuma Önerileri:

• Meşe Azadı

• Merhametin Kirli Yüzü

• Gölgelerin Gücü Adına

Bu ve benzer konularda daha fazla içerik görmek istersen Conatus bültenine buradan dahil olabilirsin

Subscribe now

Bu içeriği ihtiyacı olan biriyle paylaşmak istersen buradan iletebilirsin

Share

Bu konudaki deneyimlerini ya da yazının sendeki etkisini çok merak ediyorum, yorumlara bırakmak ister misin?

Leave a comment

Yoğun utanç deneyimi bizi katran karası bir balçığa saplar ve bir kara delik gibi içine doğru çeker. Sürekli hale geldiğinde yalnızca özsaygımızı değil yaşamla kurduğumuz bağı da zedeler.

Bu yazıda ontolojik utancın nasıl oluştuğunu, hayatımıza nasıl sızdığını ve yeni iç seslerle nasıl dönüşebileceğini birlikte düşünmeyi deneyeceğim.

Yüz Karası

Utanç duygusu bize “Yanlış bir şey yaptım” demez. “Bende yanlış bir şey var” der.

Varlığımızda bir sorun olduğuna, olduğumuz halimizle kabul görmeyeceğimize ve sevilmeye layık olmadığımıza ikna eder bizi.

Bu yüzden de kabulü “hak” etmek için durmadan çabalarız ve hayat acı verici bir performansa dönüşür.

Daha iyi, daha bilgili, daha zengin, daha güçlü, daha doğru, daha görünmez, daha, daha, daha…

Fakat hiç biri olduğumuz halimizle kabul edildiğimiz hissini vermez. Çünkü mesele yüzeyi nasıl kapladığımız değildir, derinde deneyimlediğimiz kendiliktir ve her yere sızar bu yüz karası; ilişkilere, cinselliğe, paraya, üretime, yaratıcılığa…

Silvan Tomkins utancı insanın bağ kurma akışının kesilmesi olarak tarif eder. Örneğin bir çocuk bakım verenine merakla yönelip temas kurmak istediğinde, devamlı olarak görülmez, küçümsenir, fazla ya da yanlış bulunursa, çocuğun sistemi yavaş yavaş “bağın tehlikeli olabileceğini” öğrenir.

“Yaklaşınca canım acıyor. “

Bu deneyim tekrarlandıkça artık kimliğe dönüşür ve “demek ki sorun bende” demeye başlar.

Çıkmaz Sokak

Böylesi bir utanç deneyimi, üzerine kendiliğimizi inşa ettiğimiz toprağın, bataklık olması gibidir. İnsan yok olmak, küçülmek, ufalmak, ortadan kaybolmak ister. Yoğun korku, öfke, acı gibi duygularla birlikte kendine yönelik küçültücü düşünceler üretir.

Değersizim, layık değilim, beceriksizim, yetersizim, benden bir halt olmaz…

Donald Nathanson utanç bizi ele geçirdiğinde dört yöne savrulduğumuzu söyler. Eğer deneyimi “hata ekseninde” okursak karşımızdakini ya da kendimizi suçlamaya yöneliriz. Eğer deneyimi “güç ekseninde” okursak meydan okumaya ya da geri çekilmeye yöneliriz.

Fakat bütün yönlerin altında aynı şey vardır; vaktiyle kesilmiş bir temas.

Yaşama dair yanıtlarımın ardında çoğu zaman geri çekilme ya da bir meydan okuma görüyorum. Sanki her şey bir inat uğruna dönüyor. Oysa bir ağaç bana günümü göstermek için açmıyor çiçeklerini ya da küstüğü için dökmüyor kendini.

Her şey yaşam arzusuyla sadece oluyor.

Utanç, korku ya da suçlulukla hayata geçen eylemlerime bakıyorum, nasıl da bir baharlık ömürleri var hepsinin. Nasıl da iki büklüm!

Çıkış Kapısı

Duygu ile aramıza mesafe koymak

“Şu anda bedenim bu duyguyla zorlanıyor fakat ben duygudan ibaret değilim”

Bu küçük ayrım bile duyguyla bütünleşen halimizden biraz nefes almaya götürür bizi. Bedensel pratikler, oryantasyon çalışmaları vb burada destekleyicidir.

Ayrıştırmak

Utanç bizi ele geçirdiğinde kendimizi bizi utandıran kişinin gözünden görürüz ve kendimizi onunla ayrıştırmakta zorlanırız.

Bu nedenle şu soruyu sormak kıymetlidir.

“Bu benim varlığımla mı yoksa bana yüklenen bir hikayeyle mi ilgili?”

Bedeni harekete davet etmek

“Yoğun utanç deneyimi hareket yetimizi ketler. Böyle zamanlar bedene minicik de olsa hareket etmek isteyen bir parça var mı diye sormak ve onu harekete doğru davet etmek önemlidir.

Yargısız şahitlik

Utanç bize hep daha, daha, daha olmamızı söylese de yargılanmadan görüldüğümüz, küçülmeden var olduğumuz, performans göstermeden de kalabildiğimiz gerçek temaslar iyileştiricidir.

İnsan bazen ilk kez başka birinin gözünde problem/yük değil de insan olduğunu deneyimler.

Terapi, grup çalışmaları, güvenli ilişkiler..

İç sesin değişimi

“Ben yanlışım” yerine “Şu anda zorlanıyorum”,

“Ben yetersizim” yerine, “Şu an kapasitem sınırlı”,

“Ben böyleyim” yerine “Şu anda böyle hissediyorum” demek var olan referansı ve kendimize bakışı değiştirir.

Kendine yeni bir gözle bakmaya başlamak için, zihninin içinde yankılanan o “yetersizim”, “değersizim” sesi her geldiğinde ona şunu sorabilrsin;

Gerçekten bana mı aitsin yoksa vaktiyle üzerime atılmış ve artık geri iade etme vakti gelmiş bir emanet misin?

Sevgilerimle,

Bu ve benzeri içerikleri ulaşmak istersen

Subscribe now

Daha önce yaşadığın, fark ettiğin yoğun utanç bir deneyimini ve nasıl üstesinden geldiğini paylaşmak istersen yorum bırakabilirsin.

Leave a comment

İçimde her şeyi paramparça etmek, yıkmak, yağmalamak isteyen bir parça var. Sus-tu-ru-yo-rum susmuyor! Bastırıyorum, direniyor! Yok sayıyorum, bir yere gitmiyor!

Orada öylece durup inatla bana bakıyor.

Onu istemiyorum, ondan nefret ediyorum, hatta tiksiniyorum.

Bu görünüş iyidir bunu sahiplen bu görünüş de kötüdür bunu dışla diye öğrendiysek yolun bir yerinde, kabul görmeyen, istenmeyen yönelimler topyekûn nereye gidiyorlar acaba?

Bu yazıda, içimizde henüz sahiplenmeye hazır olmadığımız parçaları, bir grubun içinde bunu almaya en yatkın kişiye nasıl yansıttığımıza bakmayı deneyeceğim.

Günah Keçisi Olmak

Bir grubun içinde roller neye göre dağıtılıyor? Çoğu kişinin sezdiği ama dillendirmeye çekindiği gerçeğin örtüsünü neden hep aynı kişi kaldırıyor? Neden hep biri neşeli, komik, canlı olurken diğeri depresif, içe dönük, huzursuz oluveriyor?

Sessizce atanan bu roller, tiyatro sahnesinde tekrar tekrar sergilenen bir oyuna benziyor. Kimsenin üstüne almayı kendine yakıştırmadığı o öfkeyi hep aynı kişi patlatıyor. Böylece herkes içindeki öfkeyi bir başkası aracılığıyla dışarıda görüp, sağaltmış oluyor.

Carl G. Jung’a göre bireyin kendi benliğinde kabul etmekte zorlandığı, bastırdığı, tehditkâr bulduğu özellikleri başkalarına yansıtmasına “gölge projeksiyonu” denir.

Böylece gölgelerimizi dışarıda bir insana, topluluğa yansıtarak onu dışarıda görünür kılarız çünkü kendimizde görmeye katlanamadığımız özellikleri başkasında görmek daha kolay ve “dengeleyici” bir yoldur.

İyi, Kötü, Çirkin ya da Hepsi

Bu yansıtmalar, kişinin gerçekte kim olduğunu değil de üstlendiği bu rolü yaşamasına ve onun içine hapsolmasına neden olur.

Örneğin şefkat acının yanı başına oturduğunda acıyı dindiren bir hal alırken, kimlik haline geldiğinde, kişiyi koşullar ne olursa olsun her defasında kapsayıcı olmaya zorlayan bir dayatma olur. İçeride yükselen sesleri kısarak, o davranışı seçerse artık şefkatli olarak anılmayacağına ikna eder onu.

En neşelisi hep canlı olmaya mecbur hisseder, en öfkelisi hep tetikte, en olgunu kapsayıcı, en, en, en…

Her birimiz bütün insanlık deneyimini içimizde barındırıyorsak eğer, uygun koşullar altında hepimizi her biri olabiliriz. Şirret, dedikoducu, haset eden, yalancı, düzenbaz, yıkıcı, sahtekâr, korkak, bilge…

Yıllarca yapıcı, onarıcı, ara bulucu, kapsayıcı rollerini üstlendiğim topluluklarda kaç kez kendi gerçeğimi geri çektim. Herkesin bir çırpıda duygusunu kolaylıkla ortalığa boşalttığı bir yerde, o duyguyu hissetmek, kapsamak ve sözüm ona en uygun yolla ifade etmek üzere ne büyük bir enerji sarf ettim. Oysa kurduğum eski yapıları yıkarken nasıl da ağzı sulanıyor, iştahlanıyor yıkıcı tarafım. Onu kabul edene kadar kaç kez kendimi kendi içimde yıktım geçtim. Meğer nasıl da bilgece yoluma rehberlik ediyormuş yıkım, bilemedim.

Güç Dengesi

İtip kaktığımız, arka odaya tıkıştırdığımız özelliklerimiz, sırf onlara bakmadığımız için görünmez olmuyorlar aksine bizi yerle yeksan etmek üzere güç topluyorlar.

Kendi karanlığımızı ya da ışığımızı dışarıya yansıtarak geçici bir rahatlama yaşasak da o özelliğin bize sağlayacağı bilgeliği elimizin tersiyle itmiş ve güç kaybetmiş oluruz.

Örneğin, öfkenin yakıp kavuran ateşinden korkup, onu kendimden uzak tuttuğumda, alanımı korumak için ihtiyaç duyduğum hayır sesini de kendimden mahrum ediyor olabilirim.

Yanı sıra kimsenin sahiplenmediği rolleri omuzlarımızda bir apolet gibi taşımak ilk etapta grubun hayatta kalması için işe yarar gibi görünse de bir müddet sonra altında ezildiğimiz bir yük ya da gücümüzü dayattığımız bir rütbe haline gelebilir.

Çıkış Kapısı

Korku bir kapıdır, iğrenme, ayıplama, yargılama, suçlama birer kapıdır, içimde görmek istemediğim parçalara erişebileceğim.

Asla yapmam dediğiniz şeylere iyi bakın orada sizin için saklanan bir gerçek olabilir. Masumiyetinize, merhametinize, yardımseverliğinize iyi bakın orada gizlenmiş bir kibir yatıyor olabilir. Tahammül edemediğiniz seslere, sizi çileden çıkaran yüzlere iyi bakın ve şunu sorun kendinize;

Onda gördüğüm bu parçanın nüvesi, benim içimde de barınıyor olabilir mi?

Eğer bu parçadan birazcık bende de olsaydı, beni hangi hapishanemden kurtarırdı?

Sevgilerimle

Daha önce gölgelere ilişkin yaşadığın, fark ettiğin bir deneyimi paylaşmak istersen yorum bırakabilirsin.

Yorum bırakın

Kurumsal Hayattan Çıkış

8-5 mesai ile çalıştığım kurumsal hayatın en büyük gücü rutiniydi. Hasta, yorgun, kırgın olsam da büyük bir adanmışlıkla(!) işe gitmemi bekliyordu benden. Canlılığımı umursamadan, varlığımı önemsemeden, hayallerimden bihaber.

Onarımın olmadığı, ilişkisel yaralanmaları çoklukla kendi içimde çözdüğüm 14 yılın sonunda annelikle birlikte veda ettim bu türden ruhumu döven ve beni tüketen bir iş yaşamına.

Fakat kendi ekosistemimi kurmak daha da önemlisi onu yaşatmak o kadar da kolay değilmiş.

Ben Kimim?

5 yıl önce işe veda edip İstanbul’dan Ankara’ya taşındığımda, bir kadını var eden kimliklerin —çalışan, üreten, sosyal olan vb.— birçoğunu tek bir etiketin içine sığdırdım: Anne.

Zamanla anladım ki; bir kimlik, dengeyle yaşandığında kişiye bir ifade alanı tanırken, tek varlık sebebi haline geldiğinde daracık bir kıyafet olup, içine sığılamaz oluyor, taşıyor.

Bir müddet sonra artık kim olduğumu değil öyle göründüğüm kişiyi yaşamaya başladım. Anne olmak dışında ben kimdim? Bu devasa soru beni büyük bir bilinmezliğin içine doğru çekti ve benlik algımda yoğun bir çözülme deneyimi yaşadım.

“Ben kimim?” sorusunun bilinemeyecek bir yer olduğunu kavradığımda kendime daha somut bir soru sormaya başladım.

Bu beden, bu yapı, bu hikâye ile benden ne görünür olmak istiyor?

Yön ve Yol Bulmak

Bu soru beni bağlamıma taşıdı;

Bende olanı sevgiyle ifade edebileceğim, bütünlüklü bir yaşam sürmek ve bundan tat almak istiyorum.

Peki, ama nasıl?

İçimden gelen çağrıyı duyabilmek için içimdeki ve dışımdaki gürültüyü azaltmaya ihtiyacım vardı. Sinir sitemimin dengede, zihnimin berrak olduğu, akışla uyum içinde olan bir mevcudiyetle var olmak. Yazarken çok kolay, uygularken sürekli bir kendini tanıma ve yeniden konumlandırma içeren bir pratik.

İnsan karmaşık bir doğaya sahipken, karışık sistemlere uygulanan yöntemler işe yaramaz, yaramıyor. Elbette yönetmek kısmen mümkün fakat bu dinamik yapının en önemli hizalanma, odaklanma aracı dikkati düzenli olarak bir yere yönlendirmek. Benim anlayışımda bu, niyetle, tekrarlı eylemlerle ve sınırlarla mümkün.

Niyetim ne? Bu niyete uyan alışkanlıklar ne? Neye evet neye hayır diyeceğim?

Zamanım Yetmiyor Yanılgısı

Bağımsız çalışma modeline geçince bocaladığım yerlerden biri de zaman mefhumuydu. Kurumsal yaşamdan kalma zaman yönetimi alışkanlığım beni sarkacın bir sağına bir soluna doğru itti.

Dinlenmeye ihtiyacım olduğunda suçluluk duyuyor ve bazen günümü kapasitemi aşacak şekilde planlıyordum.

Zamanla anladım ki, anın kalitesi uzunluğunda değil, onu ne ölçüde duyumsadığımızda saklı.

Üretkenlik, verimlilik, sürekli büyüme, baskın üretim biçimlerinin değerleri. Oysa merakımın ve canlılığımın olduğu yere, “yeteri kadar” emekle yöneldiğimde tükettiğimden daha fazla enerji üretebiliyorum.

O halde benim kapasitemi, yaşam sevincimi artıran ve azaltan şeyler neler?

Zamanın içinde hizalanarak yerleşmemi sağlayan o mevcudiyeti nasıl mümkün kılarım?

Olduğu Kadarını Sevmek

Tekrarlı küçük adımlar yürüdüğümüz yolu belirgin kılıyor. Bu yüzden her sabah kendime niyetimi hatırlatıyor, gün sonunda yürüdüğüm yola bakıyorum ve soruyorum:

Bedenim, zihnim, ruhum, kapasitem nasıl? İlişkilerim bana ne söylüyor?

Bazı sabahlar uyanınca elim telefona gitti, bazı sabahlar deftere. Bazı geceler oğlum ateşlendi bazı günler elim kolum kalkmadı. Eskiden yapamadığım yerleri hata olarak görür ve kendimi döverdim. Eğer öyle devam etseydim, yolu yarıda bırakıp gitmiştim.

Şimdi yapamadığım yerleri kendimi gözlemleme imkânı sunan harika bir oyun alanı olarak görmeyi deniyorum.

Yaşamdan Tat Almak

Her gün adanmışlıkla benden kendimi seçmemi ve sadakatimin kendi hakikatime olmasını isteyen bir ses var içimde.

Elbette yaşamı çok sevmekten ileri geliyor bu. Hayatta kalmak için yaşanılan bir hayatla, yaşam sevinciyle yaşanan bir hayat aynı değil.

Eğer kurduğum ekosistem bana yaşam sevinci getirmiyorsa orada kesinlikle “beni değiştir” diyen bir şey vardır.

Çünkü yaşam bizde akmak ister, donmak değil.

Yeni bir kimlik ya da yaşam inşa ederken sen nerelerde zorlandın ve nasıl üstesinden geldin paylaşmak ister misin?

Yorum bırakın

Kendinden vazgeçmeden yaşamla bağ kurmanın yollarını merak ediyorsan bültene buradan dahil olabilirsin.

Yazılarımın sende bir karşılığı varsa ve katkıda bulunmak istersen, bu yolculuğun sürdürülebilir olmasına destek verebilirsin.

Desteklemek İstiyorum

Kırılmamak üzere kendimi içine yıllarca hapsettiğim o duvarlar bir bir yıkılıyor artık. Seçici geçirgen bir zara dönüşüyor, hem koruyan hem de besleyen, zamanla, kendiliğinden.

Kendiliğinden mi dedim? Hah!

İncindiğim yerden yeniden farklı bir biçimde yeşerebildiğini öğrendim kurulan bağların, kalbimin kırıldığında ışık aldığını, şefkatli ellerin nasıl da sarmaladığını ve her şeyin geçici olduğunu ve “ben” dediğimiz şeyin duygulardan çok daha fazlası olduğunu, dayanıklı olduğumu, dayanıklı olduğumu.

Kırılmamak, hata yapmamak üzere hiç yaşanmamış bir hayat bir gün gelir çok ağır bir şekilde intikamını alır bizden. O halde neden korkuyoruz bunca, değişimden?

Ölmek gibi geliyor da o yüzden.

Oysa ölmeyeceğiz, sadece bırakacağız kendimizi bu nehirden.

KARŞILA(Ş)MALAR

Ötekiyle karşılaşma, spontanlığa, bilinmezliğe, etkilenmeye açıklık istiyor bizden. Temas etmeyi, bulaşmayı dolayısıyla değişme imkânını getiriyor. Adeta bize, kendimizle yeniden ve farklı bir tanışma armağan ediyor.

Bu bazen bir mekânla derinden kurulan bir bağla, bazen bir kitap ya da bir ağaçla bazen de bir insanla mümkün oluyor.

Hani deriz ya, onunla karşılaştıktan sonra ben artık eski ben olamazdım.

Her karşılaşma yeni bir etkileşimdir.

Bazen aynı kişiyle, aynı sokakta, aynı zaman diliminde karşılaşsak bile deneyim hep farklıdır. Bu, ne ya da kimle, ne zaman, hangi yoğunlukta, nerede, hangi bağlamda, hangi kolektif ya da içsel süreçte karşılaştığımıza göre değişir.

Her etkileşim biriciktir.

GÜVEN ARAYIŞI BİR ÖLDÜRMEDİR

Yara almamak üzere kendimizi temastan korumak ve “steril” kalmak için stratejiler üreterek ya da kontrol ederek belki güvende hissedebiliriz fakat hala canlılıktan bahsedebilir miyiz?

Elbette güvensiz ilişkilere kendimizi açalım demiyorum ancak birinden beni yaralamayacağına dair garanti istemek yerine bu dansın ritmine, buluşturacaklarına, kendimi gözetebileceğime, onarıma ya da ihtiyaç halinde danstan çekilebileceğime güvenmek nasıl gelir?

Yaşamın içimize sızmasına izin veren bir a ç ı k l ı k.

Bazı zor deneyimler, duvarlar örmemize neden olsa da, bu türden bir açıklık, o duvarların biraz incelmesini, geçirgenliği, duyarlılığı ve incinebilir olmayı gerektirir.

Belki bunu kime ve ne kadar açmak isteyebileceğimizi seçebilir ya da yara aldığımızda kendimizi bağda nasıl iyileştirebileceğimize dair araçlar edinebiliriz.

Son bir karşılaşma:

Sınırların, kötüyü dışarıda tutarken iyinin de içeri girmesine izin vermeyen bir duvar mı yoksa hem koruyan hem de besleyen seçici geçirgen bir zar mı?

Yorum bırakın

İçimde kendi yangınıyla boğuşmaktan daralmış, bir diğerini duyamayacak kadar birbirinden kopuk bir dolu parçayla dolaştım bir süre. Her biri “önce ben, beni gör!” diye çığlık atıp üzerime yürürken, dışarıda yorgun bir beden, kısıtlı bir nefesle yaşama katılmaya çalıştım.

Her gün büyük bir çabayla doldurduğum kabım, ne oluyor da daha gün bitmeden boşalıyordu?

Cevabı gerçek zorlanmanın üstünü kapatan o devasa “gürültüde” buldum.

Bu yazı alışkanlıkların, dikkatin ve gerçekle temas kurma becerisinin arasında tükenen yaşam enerjisini geri kazanma denemesidir.

İKİNCİ OK ve KİRLİ ACI

Budist felsefeye göre hayatın getirdiği kaçınılmaz zorluklar ve acılar bize saplanan birinci oktur; can yakar ve gerçektir. Fakat ikincisi ise zihnin bu acıya verdiği tepkidir: Neden hep ben? Hiç bitmeyecek mi? Bir türlü beceremiyorum!

Birinci ok bizi yaralarken, kendi kendimize sapladığımız ikinci ok bizi yıkar ve felç eder. Literatürde buna “kirli acı” denir. Kendimizi yargılamak, suçlamak, zavallı konumuna sokmak gibi acıdan kaçınma eylemlerimiz, gerçek acının üstünü kaplayan ek katmandır ve kirlilik yaratır. Bir çözüm üretmez; geviş getirmemize ve duygusal enerjimizin tükenmesine neden olur.

Gerçek acıya temas etmek yerine bizi etrafından dolandırır ve kabımızı hızla boşaltan bir sızıntı yaratır.

O halde;

Gerçek kılığına girmiş hangi yalanlarla kendi ıstırabımızı büyütüyoruz?

YAŞAM ENERJİSİNİN AKIŞI

“Dikkat etmek, bu bizim sonsuz ve doğru işimiz” Mary Oliver

Yaşam enerjim, dikkatimi takip eder ve dikkatimin yöneldiği şeye doğru akarak onu büyütür, BÜYÜtür, BÜYÜTÜR.

Bu bir çeşit toplaşma ya da yoğunlaşma deneyimi getirir. Dikkatimi nazikçe kendi merkezime yönlendirmek, kendi gerçekliğime yoğunlaşmak demektir.

O halde dikkatim nerede?

Hayatımı bir sis bulutu gibi dolduran bir gürültüde mi (başkalarının alanı, ekran ışığı vb) yoksa beni öz güçlerimle buluşturan merkezimde mi?

GELECEKTEKİ BENİ İNŞA ETMEK

Yaşamın dışsal etkilerini bir kenara bırakırsak, bugünümüze şekil veren şey, üzerinde hiç düşünmeden tekrarladığımız rutinlerimizdir. Yani alışkanlıklar, gelecekteki beni bugünden tasarlayan mimarlardır. Eğer bu mimari plan bilinçsizce çizilirse, sonuç boşa kürek çekme olabilir.

O halde alışkanlıklarım neler?

Bu alışkanlıklar beni güçlendiriyor mu yoksa eksiltiyor mu?

NİYETLE HİZALI YAŞAM

​​Sabah Rutini: Bir süredir uyanır uyanmaz elim telefona gidiyor, gece uykusuzluğunu kahveyle bastırıyordum. Yeniden, eski rutinlerime geri döndüm ve üç haftadır güne “Sabah Sayfaları” ile başlıyorum. Üç sayfa (A4) boyunca zihnimden geçenleri kâğıda dökmek, neleri dert ettiğimi görmemi ve onları boşaltmamı sağlıyor. Ayrıca günümü önceliklerime göre planlamama katkı sunuyor. Ardından gelen kısa bir dans ve sessiz bir dua ile niyetlerimi hatırlıyor ve yaşamla tekrar hizalanıyorum.

​Sadelik: Bakışımda, duyuşumda, temasımda, beslenmemde ve merakımda sadelik... Sosyal medya uygulamalarını telefonumdan sildim. İki haftalık bu “dijital sessizlik” deneyi bana berrak bir zihin ve zaman bolluğu verdi. Ayrıca başkalarının “gündeminden” özgürleşmemi sağladı.

Çeşitlilik: Gün içinde birden fazla ihtiyacım karşılık bulduğunda günüm çoğunlukla şükran dolu geçiyor. O yüzden, yoğunlaşmamı engellemeyecek ve aynı zamanda çeşitliliğe yer açacak şekilde günümü planlamaya özen gösteriyorum.

Akşam Rutini: En az yarım saat sessizlikte oturuyorum ve içimde duyulmayı bekleyen parçalardan birine ışık tutmaya çalışıyorum. Açığa çıkan duygulara alan açmayı ve onları kapsamayı deniyorum.

​Olanı Sevmek: Elbette çoğu zaman böyle akmıyor günüm. Bazı geceler oğlum ateşleniyor, bazen oğlumla birlikte uyuyakalıyorum, uyanamıyorum. Bazen o tatlıyı yiyor o kahveyi içiyorum.

Bununla birlikte olduğu kadarını kabul eden ve olanı seven bir yere yerleşmeye çalışıyorum. Sistem çöktüğünde kendime kızmak yerine, “hadi gel, olduğu yerden başlayalım.” diyorum. Bazen de diyemiyorum, içten içe kendime kırılıyorum.

​​Keşke biri gelse ve benim yerime içimin odalarının camlarını açsa, atılacakları atsa, katlanılacakları katlayıp çekmecelere koysa, evi havalandırıp bir güzel dip köşe temizlik yapsa.

Ama işte o camları içeriden biz açıyoruz.

Dikkatimizi başkalarından çekip kendi hayatımıza çevirdikçe, gerçeğin üstünü örtmeden duygulara temas ettikçe ve niyetimizle hizalı alışkanlıklar geliştirdikçe taze hava giriyor içeri.

Yavaş ve mümkün.

Sevgilerimle

Topluluk çalışmalarımı “bi’arada” çatısı altında yürütüyorum ve bu hafta hep bi’aradaydık. Bir topluluğun dönüşüm yolculuğuna eşlik etmeye başladım ve podcast için sevgili Prof. Dr. Aylin Çiğdem Köne’yi konuk ettim. Kendisiyle “Dayanışma Ekonomisi” hakkında konuştuk.

Bu hafta buraya mektup bırakmamayı düşündüm. Çünkü halim yoktu ve kendimce en dürüst cevap buydu. Üretkenlik, verimlilik, ne pahasına olursa olsun büyümek, baskın üretim biçiminin yücelttiği değerler. Bir insanın ömrüne ne kadar sayıda kitap/yazı sığdırdığı ile ölçülen bir değer; hem okuma hem de yazma üzerinden.

Oysa ben bedenimi ve canlılığımı gözetmek istiyorum ve yazacak hiç halim yok daha doğrusu dinleyecek. Çünkü benim için yaratım, dinlemenin sonucunda gelir.

Sonra niyetimle bağlantı kurunca, yazmanın bendeki karşılığını yazmaya karar verdim.

Yazı ile kurduğum ilişki kendimle kurduğum ilişkiden farklı değil. Yıllar içinde katman katman açılarak, içsel dönüşüm sürecimden pek çok şey gibi o da nasibini aldı. Geldiğim noktada birlikteliğimizde adanmışlıkla yürütülen sevgi dolu bir ilişki var.

Fakat.

Bu sevgi ilişkisi kolay kurulmadı.

İçimde yazmazsam beni öldüreceğini çok iyi bildiğim bir adam var -evet Animus’tan bahsediyorum-. Yazarsam da dışarıda öldürüleceğimden emin olan başka bir parçam.

İşte bu gerilim hattında, yıllarca, köklü olmayan git gelli bir ilişkimiz oldu yazıyla.

İçindeki bir gücün insanı öldürmesinin ne demek olduğunu çok iyi bildiğimden dışımdaki korkulara bakmayı seçtim.

Kökleri çok derinlere ta Orta Çağ’a uzanan zehirli bir anlayışa denk geldim, “bağımsız ve görünür olursam parçalanırım” diyen. Yalnızca bilişsel değil bedensel karşılığı olan bir yara.

Yazmak beni dışarıda öldürecekken yazmamak da içeride öldürecekti.

Zıtları aynı bünyede kapsayabilirsem orada neredeyse her zaman bütünlük deneyimlerim. Bu nedenle birbirine zıt söylemler, içsel/dışsal çatışmalar beni korkutmaz. Çözüme gitmeye de çalışmam; o gerilimde durmak yeterlidir.

Ben de öyle yaptım ta ki yeni bir anlayış doğana kadar.

Sonra ne mi oldu?

Bir çiçeği, bir kuşu, bir insanı sevmek neyse yazmayı sevmek de o oldu benim için.

Büyüsün, yeşersin, canlı olsun diye gönülden “emek” vermek.

Peki ya sen?

Yazmak senin için ne demek?

Subscribe now

Share

Çoğumuz merhametli olmayı, anlayış göstermeyi ve “affetmeyi” bir erdem olarak öğrendik. Peki ya öyle değilse?

Bu yazı, merhameti, üzerinden pasif güç elde edilebilecek bir kontrol aracı olarak görmeyi ve çok sınırlı bir pencereden üstelik kışkırtıcı bir gözle bakmayı deniyor.

Grace’in Güç Yanılgısı

Lars von Trier’in Dogville filminde Nicole Kidman, “lütuf” anlamına gelen Grace isimli bir karakteri canlandırır.

Grace, tehlikeden kaçmak için Dogville kasabasına sığınan saf ve masum bir kadındır. Kasabada kaldığı süre boyunca kasaba halkının ihtiyacı olmayan işlerini yapar. Tüm taleplerine cevap vermeye, her zaman onların istediği gibi davranmaya, onları memnun etmeye, elinden geldiğince sorun çıkarmamaya çalışır. Fakat zamanla kasaba halkı ona en ağır işleri yaptırır, sınırlarını çiğner, hatta ona zulmeder.

Onların bir gün daha iyi bir insan olacağına inanan ve gerçeği her seferinde çarpıtarak gören Grace, deyim yerindeyse ona bir tokat atıldığında diğer yanağını çevirir. Bütün aşağılamalara, sınır aşımlarına, tacize susar, boyun eğer, görmezden gelir ve onları bitmek tükenmek bilmeyen anlayışıyla “affeder”.

Bu davranışın karşısında yer alanlar ise sorumluluk almak yerine günah keçisi arar, bahaneler üretir, haklı çıkar ve suçlamaya yönelirler; yapmak yerine yıkma eylemini tercih ederler.

Grace, kendi “tahammül” eşiğini gittikçe zorlar ve maruz kaldığı şiddete “geç” karşılık verir.

Ancak filmin sonunda Grace’in babasıyla yaptığı diyalog, merhamet maskesini yüzümüzden düşürür ve bize şu soruyu sorar:

Sınırsız merhamet erdem midir yoksa gizli bir kibir mi?

Grace’in merhameti aslında bir kibirdir. Çünkü o, kasaba halkını kendisiyle eşit görmez; onların daha iyisini yapamayacak kadar “aciz” olduklarına inanır.

Üstün İnsan Olma Arzusu ve Acıdan Beslenen Ahlak

Birinin bize verdiği zararı, onun “zor çocukluğuna”, yaşam koşullarına veya kapasitesizliğine yorup meşrulaştırdığımızda, kendimizi koruyan ve sınır çizen tarafımızı sakatlarız.

Karşımızdaki insanın yaşadığı zorluğu anlarken kendi ihtiyaçlarımızın kafasına vuruyorsak, orada şefkat değil, kendini terk ediş vardır.

Birinin koşullarını davranışının haklı sebebi bulup ona dokunulmazlık zırhı giydirmek ve onu bir insan olarak değil, onarılması gereken bir “yara“ olarak görmek farkında olmadan kendimizi daha üst bir pozisyona taşır.

Merhamet bir uyum stratejisi haline geldiğinde kontrol aracına dönüşebilir ve başkalarının verdiği acı üzerinden bize ahlaki bir üstünlük yaratabilir.

Kazananı Olmayan Güç Oyunu ve “Anne” Rolünden İstifa

Yetişkin ilişkilerinde kendimizi sürekli “şifa veren, kapsayan, tamir eden” bir anne konumuna koyarsak, ruhun denge aradığı varsayımıyla, karşımızdakini de otomatik olarak çocuk rolüne hapsederiz.

Onun eylem ya da eylemsizliğinden doğan boşlukları merhametimizle her dolduruşumuzda, onun büyüme imkânını elinden alırız. Onu sakat bırakır, sınırsız anlayışımızla kendimize borçlandırırız.

Dışarıdakini kurtarmaya çalışmak içindekini yalnız ve korumasız bırakmak demektir. Birinin kurban rolü diğerinin kurtarıcı rolünün aynası olur ve iki taraf da birbirini insan olarak göremez. Biri diğerini şefkat kaynağı, diğeri ise onu yaralı çocuk olarak görür. Kendi zayıflığımızı, ihtiyaçlarımızı kucakladığımızda dışarıda bu rolle olan bağımız azalır.

Dürüst olalım: Eğer karşında tam, güçlü ve sorumlu bir yetişkin olsa, senin o devasa merhametine hiç ihtiyaç olmayacak. Peki, o zaman sen kim olacaksın?

Birini kurtarman gerekmiyorsa, senin “özel” olduğun nasıl onaylanacak?

Eşit bir ilişkide güç oyununa yer yoktur; orada şeffaflık, incinebilirlik, savunmasızlık ve gerçek risk vardır.

Sahici Bir Varoluş İçin “Kötü” Olmayı Göze Almak

Karşımızdakinin “potansiyeline”, “yaralarına” ya da “korkularına” açtığımız o sonsuz şefkat alanı, kendi hayatımızdan çaldığımız bir mesai haline gelir. Oysa eşit bir ilişki, bir başkasını “tedavi etmeden” de sen kendini tam hissettiğinde mümkün olur.

Peki, buradan nasıl çıkılır?

Boşluğu Bırakmak: Başkasının yapmadığı işi yapmak, atmadığı adımı onun yerine atmak yerine, oradan doğan boşluğu öylece bırakmak ve o boşluğun yarattığı acı verici tınıya izin vermek. Böylece sorumluğu ve o sorumluluktan gelen büyüme imkânını karşı tarafa teslim etmek.

Öfkenin Bilgisini Almak: Sınır çizmek, “hayır!” demek, “bunu yapamazsın” ya da “bu şekilde istiyorum” demek kişiyi tanrısal bir yerden indirir ve eşit bir ilişkiye davet eder. “İyi”, “uyumlu” ve sorun çıkarmayan olmak yerine, kendimiz olmayı seçmek.

Kendi İhtiyacına Sahip Çıkmak: Başkalarının ihtiyaçlarını önceliklendirmek yerine, kendi ihtiyaçlarımızın sorumluluğunu almak.

Kurtarma Fantezisinden Vazgeçme: Karşıdakini iyileştirilmesi gereken bir yara olarak değil, bir yetişkin olarak görmek. Kendi sorumluluğunu almasına ve oradan güçlenerek çıkmasına izin verecek kadar saygı duymak.

Kendi yarattığımız trajedinin kahramanı olmak bize sahte bir güç verir. Ancak sınırsız merhamet gösteren o “kibirli” parçamız ölmek zorundadır ki; sınırlarını çizen, ihtiyaçlarını karşılayan gerçek ve güçlü parçamız doğabilsin.

Varlığınızla, kimseyi kurtarmadan da değerli olduğunuzu hissettiğiniz günler dilerim.

Sevgilerimle.

Hepimiz kendi hayatımızın direksiyonunda oturduğumuzu düşünürüz oysa varlıklarını kabul etsek de etmesek de içimizde kendi hükümdarlığını kurmuş ve her an iş başında olan “gölge bir iktidar” mevcuttur.

Bu iktidar, bazen çocukluktan kalan bir korku, bazen toplumun onay bekleyen sesi, bazen de “yetersizlik “ kaygısıdır. Biz fark etmeden, sinsi bir şekilde kendi kararlarını bize dayatırlar. Onların esiri olduğumuzu ancak o kararların altında ezildiğimizde ya da kendimizden uzaklaştığımızda anlarız.

Bu yazı, hareketi biraz yavaşlatıp, o tek bir adımın hemen gerisinde duran “şeyi” görmeye niyet ediyor.

Yürümek mi, Sürüklenmek mi?

Hayatın içinde pek çok kez bir yol ayrımında durur ve seçim yapma zorunluluğu ile karşı karşıya kalırız. Yolumuzu yürürken, nereye yöneldiğimiz attığımız o en küçük adımın içinde saklıdır.

Peki, ya yürümüyor da sürükleniyorsak ve bundan haberimiz yoksa?

Hissediyorum O Halde Varım

Antonio Damasio, Descartes’ın o meşhur “Düşünüyorum O Halde Varım” söyleminin yanılgı olduğunu ve her kararın arkasında bir duygu olduğunu kanıtladı. Buna göre duygular, aklın yoluna çıkan engeller değil aksine akıl yürütme binasının üzerine inşa edildiği temel taşlardır.

O halde duyguyu hissedebilmek ve onu bedende kapsayabilmek “sahici” bir eylemin ön şartı gibidir.

Şimdi hareketi biraz yavaş çekime alıp, dikkatimizi attığımız o tek adıma doğru birlikte yöneltelim mi?

Diyelim ki, yakın bir arkadaşınız sizden bir ricada bulundu. “Hayır” demeniz gerekiyor ama onu kaybetme korkusu, telaşlı bir şekilde içinize çörekleniyor. Bu yüzden “Evet” diyorsunuz. Fakat bu omurgası olmayan bir “Evet”. İçinde öfke, pişmanlık ve bir parça da kendine ihanet barındıran korkuyla atılmış bir adım.

Damasio, bu durumu ‘Somatik İşaretleyici’ kavramıyla açıklar. Basitçe söylemek gerekirse; beynimiz bir karar vermeden milisaniyeler önce, bedenimiz o kararın provasını yapar. Eğer atacağımız adım gerçekliğimize aykırıysa, örneğin mideye bir yumru oturur veya göğüs sıkışır, nefes daralır. Bu ve benzeri duyumsamalar, bedenin beyine gönderdiği bir ‘uyarı levhası’dır.

Direksiyonun bizde olmadığı anlar, aslında bedenimizin verdiği bu somatik işaretleri görmezden geldiğimiz, biyolojik pusulamızın üstünü kapattığımız anlardır. Kendi merkezimize dönmek, aslında bedenimizin gönderdiği bu dürüst sinyallerini yeniden okumayı öğrenmektir.

Peki nasıl?

Boşluk bırakarak.

( )

“Uyaran ile tepki arasında bir boşluk vardır. O boşlukta bizim tepkimizi seçme özgürlük ve kudretimiz yatar.” Viktor Frankl

Tepki mi Yanıt mı?

İşte o boşluk, kuklanın iplerinin koptuğu yerdir. Korkuyu dışarıdan gelen bir dayatma gibi değil de, içeriden gelen bir “bilgi” gibi karşıladığımızda; bir elimizde arkadaşımıza olan sevgimiz, diğer elimizde kendi sınırlarımızın gerçekliği kalır. Bu ikisi birleşince ortaya çıkan şey artık bir “tepki” değil, bize ait bir yanıttır.

Sahipsiz Adımlardan Sahici Varoluşa

Korku, utanç, suçluluk ya da başkası ne der kaygısıyla ve hatta coşkuyla -yani bu duyguların yoğunluğu altında, onları kapsamadan- atılan her adım sahipsizdir fakat sonuçlarıyla bizi yüz yüze bırakır.

Bu adımları biz değil, bizim yerimize o gölge iktidarlar atar. Ama bedelini -yorgunluğu, tükenmişliği, pişmanlığı- biz öderiz.

Eylemin referansı dışarısı değil, bizim merkezimiz olduğunda; attığımız her adım sahicidir. Bu, dünyayı dışlamak değil; aksine dünyayla gerçekten buluşabilmek için “kendin olarak” orada bulunmaktır. Çünkü kendi merkezinde duramayan, başkasıyla gerçekten buluşamaz. Sadece geriye birbirine çarpan kuklaların gürültüsü kalır.

Bir Davet

Her an bu bilinçlilikte kalmak mümkün mü? Elbette hayır. Kendimizden kusursuz bir farkındalık beklemek, üzerimizde baskı kuran yeni bir iktidar yaratmaktan öteye geçmez.

Belki bugün bir karar vermeden evvel o boşluğu bırakmayı ve orada neler olup bittiğine yakından bakmayı deneyebilir miyiz?

Ve kendimize nezaketle,

“Bu adım bana mı ait yoksa başkasının adımını mı sahipleniyorum?” diye sormak nasıl gelir?

Yaşamı çoğaltan, zenginleştiren bir duyguyla yol yürümek dileğiyle.

Sevgilerimle

Not: Bu yazıda bahsettiğim duyguları bedende kapsama ve Integral Somatik Psikoloji yaklaşımıyla bu süreci birlikte deneyimleme ihtiyacı duyarsanız, bu e-postayı yanıtlayarak (Reply) bana ulaşabilir veya marziye.temel@gmail.com adresinden benimle bağlantı kurabilirsiniz.

5 yıl önce İstanbul’un karmaşasını arkamda bırakıp Ankara’ya taşındığımda, bir kadını var eden kimliklerin —çalışan, üreten, sosyal olan vb.— birçoğunu tek bir etiketin içine sığdırdım: Anne.

Zamanla anladım ki; bir kimlik, dengeyle yaşandığında kişiye bir ifade alanı tanırken; tek varlık sebebi haline geldiğinde daracık bir kıyafet olup, içine sığılamaz oluyor, taşıyor.

C.G. Jung’a göre persona kavramı toplumsal rolleri mümkün kılan, iç ve dış arasında köprüler kuran ve görünürlük sağlayan bir maskedir ve gereklidir. Ancak, maske bir araç olmaktan çıkıp da özdeşleşme nesnesine dönüştüğünde tehlikeli hale gelir. Kişi kim olduğunu değil artık öyle göründüğü nesneyi yaşamaya başlar.

Jung’un bu persona uyarısı benim hayatımda bir teoriden fazlasıydı. Kendi içimdeki yapıları kendi ellerimle yıkacak kadar gerçek ve sancılı bir pratiğe dönüştü. Çünkü ben kim olduğumu yaşamıyordum.

Ben Kimim?

İşte böyle bir dengesizliğin sonucunda bu devasa soruyla birlikte bilinmezliğin içine doğru sürüklendim. Anne olmak dışında ben kimdim?

Tıpkı bazı maddelerin katı halden direk gaz hale geçmesi gibi benlik algımda yoğun bir dağılma, çözülme deneyimi yaşadım. Her şey artık bana sis perdesinin arasından görünüyordu ve dahi sisin kendisiydim. Dağınık, yapısız halde her yöne gidebilme potansiyeli taşıyan fakat hiçbir yere tutunamayan sisli, puslu bir hal.

Kaos aslında büyük bir rahimdir. Fakat bunca seçenek arasında, sahip olduğum bu sınırlı kavrayışla derin bir yönsüzlük deneyimi yaşadım. Her şey olabilirdim, olabilir miydim? Hiçbir şey de olabilirdim.

Sar-sı-cı!

Kimliklerin artık boşa çıktığı, kendimde tutunacak hiçbir şeyin kalmadığı bu bilinmezlik cenderesinde zamanın efendisi olmadığımı acıyla öğrendim. Eylemsizliğe mahkûm edilmiş bir çocuk gibiydim.

İtmeyi ve çekmeyi bırakabilince nihayet teslimiyetin o tuhaf kapısı aralandı. İşte o an fark ettim ki hareket hiç durmamıştı, sadece çok yavaşlamıştı. Salyangoz hızıyla ilerleyen yavaş çekim bir videonun içindeydim artık. Kendi eylemlerimin her sekansına şahitlik ediyordum ve önümdeki tek adımlık o “büyük” yolu görüyordum sadece.

İçimde çözülme deneyimi devam ederken, dış dünyada “Kimim ben?” diye sayıklıyordum:

Yazıyordum ama yazar değildim;

Sorular soruyordum ama filozof değildim;

Bedenle ilgileniyordum ama terapist değildim.

Aslında bu “değilim”ler listesi, çözülen benliğimi yeniden bir öz, bir çekirdek etrafında toplama çabasıydı.

Tutarlı Eylemler

Kimlik hayatı kolaylaştıran bir araç ve yaşam enerjimin akacağı bir kanaldı. Bu nedenle bir müddet sonra kimliklere tutunmak ve kendimi yeniden oraya hapsetmek yerine, içimde canlı olanı takip ederek yol almayı denedim. Çünkü var olmak için bir sıfattan çok yaşam enerjisine ihtiyacım vardı.

Bu yüzden ben de niyetlerimle hizalı eylemlerimin sürekliliğinde yapıya bürünmeye başladım; tıpkı soğuk havalarda su buharının bir yaprağın üzerine tutunup kristalleşmesi gibi,

Kendime “yazar” demiyordum fakat yazmayı çok seviyorum diyordum. Yazmadığım zamanlarda da vardım. Annelik gömleğimi çıkardığımda da var olduğum gibi.

Artık “Ben kimim?” sorusunu sormuyorum kendime. Sorunun boşunalığından değil aksine o yolculuğun beni götürdüğü yerin bilinmezliğinden ve dahi hiç bilinemeyecek oluşundan. Çünkü ben O’yum.

Bugün kendime sorduğum soru çok daha somut;

“Bu beden, bu yapı, bu hikâye ile benden ne görünür olmak istiyor? Beni bugün ne canlı hissettiriyor, canlılığımı ne besliyor?”

Peki ya siz, üzerinizdeki o ağırlaşmış kimlikleri bir anlığına masaya bırakmış olsaydınız, içinizdeki canlılık size ne fısıldıyor olurdu?

Sevgilerimle,

destek olmak istiyorum

Subscribe now

Share